Bạn đang ở: Trang chủ Trích đoạn Nhận biết và chứng ngộ Nhận biết và tỉnh táo Ngủ và thiền - phần 1
 
 
Nhận biết và tỉnh táo

Ngủ và thiền - phần 1

Dream Yoga: Sleep Meditation - Zamnesia

 

Ở các nước phương Tây có một nhu cầu đang tăng lên về thuốc an thần vì mọi người khổ do chứng mất ngủ. Liệu thiền có thể giúp cho mọi người thu lại năng lực rơi vào giấc ngủ không, và có mối quan hệ gì giữa ngủ và thiền?

 

Trong ngủ chúng ta đạt tới cùng chỗ chúng ta tới trong thiền. Khác biệt duy nhất là ở chỗ trong giấc ngủ chúng ta vô ý thức, trong khi trong thiền chúng ta ý thức đầy đủ. Nếu ai đó đã trở nên nhận biết đầy đủ, ngay cả trong ngủ, người đó sẽ có cùng kinh nghiệm như trong thiền.

Chẳng hạn, nếu chúng ta đánh thuốc mê cho một người, và trong trạng thái vô ý thức của người đó chúng ta đem người đó trên cáng ra vườn nơi hoa nở đầy, nơi hương thơm toả trong không trung, nơi mặt trời chiếu sáng và chim hót véo von, người này sẽ hoàn toàn vô nhận biết về mọi điều này. Sau khi chúng ta đem người đó trở lại và người đó ra khỏi cơn mê, nếu chúng ta hỏi người đó thích vườn thế nào, người đó sẽ không thể nói được cho chúng ta bất kì điều gì. Thế rồi, nếu bạn đem người này ra cũng vườn đó khi tràn đầy ý thức, người đó sẽ trải nghiệm mọi thứ hiện diện ở đó khi được đem ra trước đây. Trong cả hai trường hợp, mặc dầu người này được đem ra cùng chỗ... người này không nhận biết về cái đẹp bao quanh ở lần đưa ra đầu tiên, trong khi ở lần thứ hai, người đó sẽ tràn đầy nhận biết về hoa, về hương thơm, về tiếng chim véo von, về mặt trời lên. Cho nên, mặc dầu không hoài nghi gì bạn sẽ đạt tới xa trong trạng thái vô ý thức, việc đạt tới chỗ nào đó trong trạng thái vô ý thức là tốt ngang như không đạt tới đó chút nào.

Trong ngủ, chúng ta đạt tới cùng thiên đường mà chúng ta đạt tới trong thiền, nhưng chúng ta vô nhận biết về nó. Mỗi đêm chúng ta du hành tới thiên đường này, và thế rồi chúng ta quay lại - vô nhận biết. Mặc dầu làn gió tươi tắn và hương thơm đáng yêu của chỗ đó đã chạm vào chúng ta, và tiếng véo von của chim chóc vang bên tai chúng ta, chúng ta không bao giờ nhận biết về nó. Và vậy mà, mặc dầu quay về từ thiên đường này vô nhận biết toàn bộ về nó, người ta có thể nói, “Tôi cảm thấy rất thoải mái sáng nay. Tôi cảm thấy rất an bình - tôi ngủ ngon đêm qua.”

Bạn cảm thấy thoải mái về cái gì? Đã ngủ ngon, thoải mái gì xảy ra? Điều đó không thể chỉ vì bạn đã ngủ, chắc chắn là bạn phải đã ở chỗ nào đó; cái gì đó phải đã xảy ra cho bạn. Nhưng đến sáng bạn không có tri thức về nó, ngoại trừ ý niệm mông lung về cảm thấy thoải mái. Người đã có giấc ngủ say ban đêm trở dậy tươi tắn vào buổi sáng. Điều này chứng tỏ người này đã đạt tới cội nguồn làm khoẻ mạnh lại trong giấc ngủ - nhưng trong trạng thái vô ý thức. Người không thể ngủ ngon vào ban đêm, thấy bản thân người đó mệt mỏi vào buổi sáng hơn là tối hôm trước. Và nếu một người không ngủ ngon trong vài ngày, việc sống sót sẽ trở thành khó khăn cho người đó, vì kết nối của người đó với cội nguồn sự sống bị phá vỡ. Người đó không thể đạt tới chỗ mà về bản chất người đó phải đạt tới...

Ở New York, ít nhất ba mươi phần trăm số người không thể ngủ được nếu không có thuốc an thần. Các nhà tâm lí tin rằng nếu điều kiện này lan rộng trong một trăm năm nữa, không người nào sẽ có khả năng ngủ được mà không dùng thuốc. Mọi người đã hoàn toàn mất giấc ngủ. Nếu một người mất ngủ hỏi bạn cách đi ngủ, và câu trả lời của bạn là, “Mọi điều tôi làm là kê đầu lên gối và rơi vào giấc ngủ,”, người đó sẽ không tin bạn. Người đó sẽ thấy điều này là không thể được và nghi ngờ sẽ phải có mưu mẹo gì đây cho nó mà người đó không biết - vì người đó đã gối đầu lên gối rồi, mà chẳng cái gì xảy ra.

Lạy trời đừng có chuyện đó, nhưng một thời có thể tới, sau một hay hai nghìn năm, khi mọi người sẽ mất giấc ngủ tự nhiên, và mọi người sẽ từ chối tin rằng, một nghìn hay hai nghìn năm trước thời họ, mọi người đơn giản kê đầu lên gối và rơi vào giấc ngủ. Họ sẽ coi điều này là hư cấu, huyền thoại từ Puranas. Họ sẽ không tin điều đó là thực. Họ sẽ nói, “Điều này không thể được, vì nếu điều đó không đúng cho chúng tôi, làm sao nó có thể đúng cho bất kì ai khác được?”

Tôi đang lôi kéo chú ý của bạn tới mọi điều này vì ba hay bốn nghìn năm trước mọi người sẽ nhắm mắt và đi vào thiền dễ dàng như bạn đi vào giấc ngủ ngày nay. Hai nghìn năm nữa từ bây giờ sẽ khó ngủ được ở New York - thậm chí ngày nay đã khó rồi. Ngủ ở Bombay đang trở nên khó hơn - đấy chỉ là vấn đề thời gian. Ngày nay khó mà tin đã có thời khi con người có thể nhắm mắt lại và đi vào thiền - vì bây giờ, khi bạn ngồi với mắt nhắm, bạn không đạt tới đâu cả: bên trong, ý nghĩ lởn vởn xung quanh và bạn vẫn còn ở nơi bạn đang hiện hữu.

Trong quá khứ, thiền là dễ dàng cho những người gần với tự nhiên giống như ngủ dễ dàng cho những người sống gần với tự nhiên. Đầu tiên thiền biến mất; bây giờ ngủ đang trên đường ra đi. Những thứ đó là mất mát đầu tiên có ý thức; sau đó, những thứ mất đi là vô ý thức. Với việc biến mất của thiền, thế giới đã gần như trở thành phi tôn giáo, và khi ngủ biến mất, thế giới sẽ trở thành phi tôn giáo toàn bộ. Không có hi vọng về tôn giáo trong một thế giới mất ngủ.

Bạn sẽ không tin làm sao chúng ta được kết nối với giấc ngủ sâu thế, gần thế. Cách một người sẽ sống cuộc sống mình phụ thuộc toàn bộ vào cách người đó ngủ. Nếu người đó không ngủ ngon, toàn bộ cuộc sống của người đó sẽ là hỗn độn: mọi quan hệ của người đó sẽ trở thành rối rắm, mọi thứ sẽ trở thành độc, bị trút đầy với giận dữ. Nếu, ngược lại, một người ngủ say, sẽ có tươi tắn trong cuộc sống người đó - an bình và vui sẽ tuôn chảy liên tục trong cuộc sống người đó. Nằm dưới các quan hệ của người đó, yêu của người đó, mọi thứ khác, sẽ có chân thành. Nhưng nếu người đó mất ngủ, mọi mối quan hệ của người đó sẽ mất bình tĩnh. Người đó sẽ làm lộn xộn cuộc sống với gia đình của mình, vợ mình, con mình, mẹ mình, bố mình, thầy giáo của mình, sinh viên của mình - tất cả họ. Giấc ngủ đem chúng ta tới một điểm trong vô ý thức của chúng ta, tại đó chúng ta được chìm ngập vào trong Thượng đế - mặc dầu không được lâu lắm. Ngay cả người khoẻ mạnh nhất chỉ đạt tới mức độ sâu hơn của mình trong mười phút của giấc ngủ cả đêm tám tiếng. Với mười phút này người đó hoàn toàn mất hút, chìm vào trong giấc ngủ, thậm chí mơ không tồn tại.

Giấc ngủ không là toàn bộ khi người ta mơ - người ta chuyển giữa các trạng thái ngủ và thức. Việc mơ là trạng thái trong đó người ta nửa ngủ và nửa thức. Ở trong mơ nghĩa là cho dù mắt bạn nhắm, bạn không ngủ; những ảnh hưởng bên ngoài vẫn tác động tới bạn. Những người bạn gặp trong ngày, bạn vẫn cùng họ ban đêm trong mơ của bạn. Mơ chiếm trạng thái trung gian ở giữa ngủ và thức. Và điều bạn không nhớ vào buổi sáng rằng bạn đã mơ cả đêm là bên ngoài vấn đề. Nhiều nghiên cứu về giấc ngủ đang được tiến hành ở Mĩ. Quãng mười phòng thí nghiệm lớn đang làm thực nghiệm trên hàng nghìn người từ tám đến mười năm nay.

Người Mĩ đang biểu lộ mối quan tâm về thiền vì họ đã mất ngủ. Họ nghĩ rằng có lẽ thiền có thể đem giấc ngủ trở lại, rằng nó có thể đem an bình nào đó vào trong cuộc sống của họ. Đó là lí do tại sao họ nhìn vào thiền không là gì nhiều hơn thuốc an thần. Khi Vivekananda lần đầu tiên giới thiệu thiền ở Mĩ, một bác sĩ trị liệu tới ông ấy và nói, “Tôi thích thiền của ông lắm. Nó tuyệt đối là thuốc an thần không thuốc. Nó không phải là thuốc vậy mà nó làm cho người ta ngủ - thật là tuyệt.” Những người Yogi không phải là lí do cho ảnh hưởng của họ đang tăng lên nhiều thế ở Mĩ - việc thiếu ngủ là lí do thực. Giấc ngủ của mọi người đang trong đống lộn xộn, và hậu quả là cuộc sống ở Mĩ bị chất đầy những nặng nề, chán nản, căng thẳng. Và do vậy ở Mĩ chúng ta thấy nhu cầu đang tăng lên về thuốc an thần - bằng cách nào đó đem giấc ngủ lại cho mọi người.

Mỗi năm, hàng triệu đô la đã được tiêu cho thuốc an thần ở Mĩ. Mười phòng thí nghiệm lớn đang tiến hành nghiên cứu trên hàng nghìn người, những người được trả tiền để trải qua các đêm ngủ khá đau đớn và không thoải mái. Đủ loại điện cực và hàng nghìn dây dợ được gắn vào thân thể mọi người, và họ được khám xét từ mọi góc độ để tìm ra cái gì đang xảy ra bên trong họ. Một phát hiện không thể tin được mà những thực nghiệm này để lộ ra là ở chỗ con người mơ gần như cả đêm. Thức dậy, một số người nói họ không mơ, trong khi một số người nói họ có mơ. Nhưng thực ra, tất cả họ đã mơ. Khác biệt duy nhất là ở chỗ những người có trí nhớ tốt hơn, nhớ việc mơ, trong khi những người với trí nhớ kém hơn, không thể nhớ được việc mơ. Nhưng người ta đã thấy rằng người hoàn toàn khoẻ mạnh có khả năng trượt vào giấc ngủ say, không mơ trong mười phút.

Mơ có thể được nhòm vào qua máy. Thần kinh trong não vẫn còn hoạt động trong trạng thái mơ của chúng ta, nhưng khi mơ dừng lại, thần kinh dừng hoạt động, và máy chỉ ra kẽ hở đã xuất hiện. Kẽ hở này chỉ ra rằng vào lúc đó, người này không mơ, không nghĩ - người này mất hút ở đâu đó.

Điều thú vị là máy liên tục ghi lại những chuyển động bên trong người này trong khi người đó đang trong trạng thái mơ, nhưng ngay khi người đó rơi vào trong giấc ngủ không mơ, máy chỉ ra kẽ hở. Họ không biết người này biến mất đi đâu trong kẽ hở đó. Cho nên, giấc ngủ không mơ ngụ ý người này đã đạt tới một chỗ bên ngoài miền của máy. Chính trong kẽ hở này người đó đi vào điều thiêng liêng. Máy không có khả năng phát hiện ra không gian này ở giữa, kẽ hở này. Máy ghi lại hoạt động bên trong chừng nào người này còn mơ - thế rồi kẽ hở tới và người này biến đi đâu đó. Và thế rồi, sau mười phút, máy bắt đầu ghi lại. Khó nói người này ở đâu trong khoảng hở mười phút đó. Các nhà tâm lí học Mĩ rất bị lôi kéo bởi kẽ hở này; do đó họ coi việc ngủ là điều huyền bí lớn nhất.

Bạn ngủ hàng ngày, vậy mà bạn không có ý tưởng về giấc ngủ là gì. Con người ngủ trong cả đời, vậy mà không cái gì thay đổi - người đó không biết gì về giấc ngủ. Lí do bạn không biết gì về giấc ngủ là ở chỗ khi giấc ngủ có đó, bạn không có đó. Nhớ, bạn chỉ hiện hữu khi giấc ngủ không có đó, và do vậy bạn đi tới chỉ biết cũng như cái máy biết. Như trong đối diện với kẽ hở, máy dừng lại và không có khả năng đạt tới chỗ người này đã được mang tới, bạn cũng không thể đạt tới đó - vì bạn không nhiều hơn cái máy.

Vì bạn không bắt gặp kẽ hở đó, giấc ngủ vẫn còn là một bí ẩn; nó vẫn còn ở bên ngoài tầm với của bạn. Điều này là như vậy vì con người rơi vào giấc ngủ không tỉnh chỉ khi người đó dừng tồn tại trong cái ‘tôi hiện hữu’ của mình. Và do đó, khi bản ngã cứ tăng trưởng, giấc ngủ trở nên ngày một ít đi. Và người bản ngã mất năng lực ngủ vì bản ngã của người đó, cái ‘tôi’, liên tục khẳng định bản thân nó hai mươi bốn giờ một ngày. Chính cái ‘tôi’ đánh thức, cũng cái ‘tôi’ bước đi trên phố. Cái ‘tôi’ vẫn còn hiện diện cả hai mươi bốn giờ đến mức vào khoảnh khắc rơi vào giấc ngủ, khi thời gian tiến tới việc bỏ cái ‘tôi’, người ta không có khả năng bỏ được nó. Hiển nhiên, rơi vào giấc ngủ trở thành khó khăn. Chừng nào cái ‘tôi’ còn tồn tại, giấc ngủ là không thể có được. Và chừng nào cái ‘tôi’ còn tồn tại, việc đi vào trong sự tồn tại là không thể được.

Việc đi vào trong giấc ngủ và đi vào trong sự tồn tại đích xác là một và là cùng một điều; khác biệt duy nhất là ở chỗ qua giấc ngủ người ta đi vào trong sự tồn tại trong trạng thái vô ý thức, trong khi qua thiền người ta đi vào trong sự tồn tại trong trạng thái có ý thức. Nhưng đây là khác biệt rất lớn. Bạn có thể đi vào sự tồn tại qua giấc ngủ trong hàng nghìn kiếp, vậy mà bạn sẽ không bao giờ đi tới biết sự tồn tại. Nhưng nếu, cho dù một khoảnh khắc, bạn đi vào thiền, bạn sẽ đạt tới cùng chỗ bạn đã đạt tới trong giấc ngủ say trong hàng nghìn và hàng triệu kiếp - mặc dầu bao giờ cũng trong trạng thái vô ý thức - và điều đó sẽ làm biến đổi cuộc sống của bạn một cách toàn bộ.

Điều thú vị là, một khi người ta đi vào thiền, đi vào cái trống rỗng nơi giấc ngủ say đưa người đó tới, người đó sẽ không bao giờ còn vô ý thức nữa - ngay cả trong khi người đó ngủ.

 

Từ "Và bây giờ và ở đây, Tập 1, Ch. 4"

 
 
 
 

Bài  mới nhất

Bài  xem nhiều

Đăng  nhập