Bạn đang ở: Trang chủ Trích đoạn Nhận biết và chứng ngộ Ham muốn Ham muốn và vô ham muốn
 
 
Ham muốn

Ham muốn và vô ham muốn

When there is no desire. All things are at peace -Tao Te Ching 37 ...

 

"Thầy đã nói hôm qua rằng động cơ hướng tới giải thoát hay samadhi cũng là căng thẳng và rào chắn, nhưng chẳng phải đúng là nó không phải là ham muốn mà là hứng khởi - khao khát thực chất của con người đó sao?"

 

Bạn phải hiểu ham muốn là gì, và tôn giáo đã làm bạn lẫn lộn nhiều về điều đó. Nếu bạn ham muốn cái gì đó của thế giới, họ gọi điều đó là ham muốn. Nếu bạn ham muốn cái gì đó của thế giới kia, họ gọi nó bằng cái tên khác. Điều này là ngớ ngẩn. Ham muốn là ham muốn! Không có khác biệt về đối thể của ham muốn là gì. Đối thể có thể là bất kì cái gì - của thế giới này, vật chất, hay của thế giới khác, tâm linh - nhưng việc ham muốn vẫn còn là một điều.

Mọi ham muốn đều là lệ thuộc. Ngay cả bạn ham muốn Thượng đế, nó là lệ thuộc; ngay cả bạn ham muốn giải thoát, nó là lệ thuộc. Và giải thoát không thể xảy ra chừng nào việc ham muốn này còn chưa mất toàn bộ. Cho nên nhớ, bạn không thể ham muốn giải thoát, điều đó là không thể được; điều đó là mâu thuẫn. Bạn có thể trở thành vô ham muốn, và thế thì giải thoát xảy ra. Nhưng điều đó không phải là kết quả của ham muốn. Thay vì thế, nó là hệ quả của vô ham muốn.

Cho nên cố hiểu ham muốn là gì đi. Ham muốn nghĩa là ngay bây giờ bạn không đồng ý, bạn không thoải mái. Chính khoảnh khắc này bạn không thoải mái với bản thân bạn, và cái gì đó khác trong tương lai, nếu được hoàn thành, sẽ đem bạn tới an bình. Việc hoàn thành này bao giờ cũng trong tương lai; nó không bao giờ ở đây và bây giờ. Căng thẳng này của tâm trí hướng tương lai là ham muốn. Ham muốn nghĩa là bạn không trong khoảnh khắc hiện tại, và mọi cái đang có đó chỉ là khoảnh khắc hiện tại. Bạn ở đâu đó trong tương lai, và tương lai không hiện hữu. Nó không bao giờ hiện hữu, nó sẽ không bao giờ hiện hữu. Mọi cái đang hiện hữu, bao giờ cũng là hiện tại - khoảnh khắc này.

Phóng chiếu này của sự hoàn thành của bạn vào đâu đó trong tương lai là ham muốn. Cho nên sự hoàn thành tương lai là gì, là không liên quan. Nó có thể là vương quốc của Thượng đế, cõi trời, niết bàn, nó có thể là bất kì cái gì, nhưng nếu nó ở trong tương lai, nó là ham muốn. Và bạn không thể ham muốn trong hiện tại được, nhớ lấy; điều đó là không thể được. Trong hiện tại bạn chỉ có thể hiện hữu, bạn không thể ham muốn. Làm sao bạn có thể ham muốn trong hiện tại được?

Ham muốn dẫn vào tương lai, vào hoang tưởng, mơ. Đó là lí do tại sao nhiều nhấn mạnh thế bởi Phật vào vô ham muốn - vì chỉ trong vô ham muốn bạn mới đi vào trong thực tại. Với ham muốn bạn đi vào trong mơ. Tương lai là mơ, và khi bạn phóng chiếu vào trong tương lai bạn sẽ bị thất vọng. Bạn đang phá huỷ thực tại ngay bây giờ vì mơ tương lai, và thói quen này của tâm trí sẽ vẫn còn với bạn. Nó đang được làm mạnh thêm mọi ngày. Cho nên khi tương lai của bạn tới nó sẽ tới dưới dạng của hiện tại, và tâm trí bạn sẽ lại đi tới tương lai khác nào đó. Cho dù bạn có thể đạt tới Thượng đế, bạn sẽ không được thoả mãn. Cách bạn hiện hữu, điều đó là không thể được. Ngay cả trong sự hiện diện của điều thiêng liêng, bạn sẽ phải đi xa vào trong tương lai.

Tâm trí bạn bao giờ cũng đi vào trong tương lai. Chuyển động này của tâm trí vào tương lai là ham muốn. Ham muốn không liên quan tới bất kì đối thể nào, không liên quan tới liệu bạn ham muốn dục hay bạn ham muốn thiền - điều đó không tạo ra khác biệt. Việc ham muốn là vấn đề - rằng bạn ham muốn. Nó ngụ ý bạn không ở đây. Nó ngụ ý bạn không trong khoảnh khắc thực, và khoảnh khắc thực là cánh cửa duy nhất vào trong sự tồn tại. Quá khứ và tương lai không phải là những cánh cửa, chúng là tường.

Cho nên tôi không thể gọi bất kì ham muốn nào là tâm linh. Ham muốn như vậy là trần tục. Ham muốn là thế gian. Không có ham muốn tâm linh; không thể có được. Điều đó là thủ đoạn của tâm trí, sự lừa dối. Bạn không muốn bỏ việc ham muốn, cho nên bạn đổi đối thể. Đầu tiên bạn đã ham muốn của cải, danh vọng, quyền lực. Bây giờ bạn nói bạn không ham muốn và rằng những thứ này là những thứ trần tục. Bạn kết án chúng, và những người ham muốn chúng bị kết án trong con mắt của bạn. Bây giờ bạn ham muốn Thượng đế, vương quốc của Thượng đế, niết bàn, moksha, cái vĩnh hằng, satchitananda, brahman. Bây giờ bạn ham muốn những thứ này, và bạn cảm thấy rất tuyệt. Bạn nghĩ bạn được biến đổi, nhưng bạn đã không làm bất kì cái gì. Bạn vẫn còn là cùng người cũ.

Bạn chỉ giở thủ đoạn với bản thân bạn, và bây giờ bạn ở trong đống lộn xộn lớn hơn vì bạn nghĩ rằng đây không phải là việc ham muốn. Bạn vẫn còn là người cũ. Tâm trí vẫn còn như cũ; vận hành của tâm trí vẫn còn như cũ. Bạn vẫn chưa ở đây. Đối thể của ham muốn đã thay đổi, nhưng việc theo đuổi, việc mơ, vẫn còn, và việc mơ là ham muốn - không phải đối thể.

Cho nên cố hiểu tôi đi. Tôi nói rằng mọi ham muốn là trần tục vì ham muốn là trần gian. Cho nên vấn đề không phải là thay đổi ham muốn, vấn đề không phải là thay đổi đối thể. Vấn đề là chuyển hoá, là cách mạng từ ham muốn sang vô ham muốn; từ ham muốn sang vô ham muốn, không từ ham muốn cũ sang ham muốn mới, từ ham muốn trần tục sang ham muốn thế giới khác, từ ham muốn vật chất sang ham muốn tâm linh - không! Từ ham muốn sang vô ham muốn là cách mạng!

Nhưng làm sao chuyển từ ham muốn sang vô ham muốn? Bạn chỉ có thể chuyển được nếu có ham muốn nào đó. Nếu có động cơ lợi ích nào đó, tham nào đó, cái lợi nào đó có đó, chỉ thế thì bạn mới có thể chuyển từ ham muốn sang vô ham muốn. Nhưng thế thì bạn lại không chuyển chút nào. Tôi nói rằng với vô ham muốn bạn sẽ đạt tới phúc lạc vĩnh hằng. Điều này là đúng - rằng với vô ham muốn phúc lạc vĩnh hằng xảy ra - nhưng nếu tôi nó với bạn rằng với vô ham muốn bạn sẽ thu được hạnh phúc vĩnh hằng, bạn sẽ làm nó thành đối thể của ham muốn và thế thì bạn sẽ bỏ lỡ vấn đề hoàn toàn.

Nó không phải là kết quả, nó là hệ quả của việc hiểu sâu. Cho nên cố hiểu rằng với ham muốn có khổ, và đừng nghĩ rằng bạn đã biết nó. Bạn không biết; bằng không làm sao bạn có thể đi vào trong ham muốn được? Bạn chưa trở nên nhận biết rằng ham muốn là khổ, ham muốn là địa ngục. Nhận biết đi. Khi bạn ham muốn cái gì đó, nhận biết đi. Thế rồi đi cùng với ham muốn này trong tỉnh táo đầy đủ, và thế thì bạn sẽ đạt tới địa ngục.

Mọi ham muốn đều dẫn tới khổ, dù được hoàn thành hay không. Nếu được hoàn thành, nó dẫn tới sớm hơn; không được hoàn thành nó cần thời gian - nhưng mọi ham muốn đều dẫn tới khổ. Tỉnh táo về toàn thể quá trình này, và đi cùng nó. Không có vội vàng vì không cái gì có thể được làm trong vội vàng, và trưởng thành tâm linh là không thể được trong vội vàng. Đi chậm, kiên nhẫn. Quan sát mọi ham muốn và thế rồi quan sát cách mọi ham muốn trở thành cánh cửa tới địa ngục. Nếu bạn có tính quan sát, sớm hay muộn bạn sẽ nhận ra rằng việc ham muốn là địa ngục. Khoảnh khắc việc nhận ra đó xảy ra, sẽ không có ham muốn. Đột nhiên ham muốn sẽ biến mất, và bạn sẽ ở trong trạng thái vô ham muốn. Tôi không nói việc không ham muốn, tôi đơn giản nói “vô ham muốn.”

Bạn không thể thực hành được nó, nhớ lấy; chỉ ham muốn mới có thể được thực hành. Làm sao bạn có thể thực hành vô ham muốn được? Bạn không thể thực hành được nó, bạn chỉ có thể thực hành ham muốn. Nhưng nếu bạn tỉnh táo, bạn sẽ trở nên nhận biết rằng chúng dẫn tới khổ. Và khi từng ham muốn đều dẫn tới khổ, khi điều này trở thành việc nhận ra cho bạn - không đơn thuần là ý kiến và tri thức, mà là sự kiện được nhận ra - việc ham muốn biến mất, nó trở thành không thể được. Làm sao bạn có thể đưa bản thân bạn vào khổ được? Bạn bao giờ cũng "đưa bản thân bạn tới hạnh phúc" - suy nghĩ rằng bạn hạnh phúc - và bao giờ cũng đi vào trong khổ. Điều này đã từng xảy ra trong hết kiếp nọ tới kiếp kia. Bạn bao giờ cũng nghĩ cái này hay cái kia là cánh cửa của cõi trời và khi bạn đã đi vào bạn bao giờ cũng nhận ra rằng đây là địa ngục. Và điều này đã từng là vậy không có ngoại lệ nào; nó bao giờ cũng là hoàn cảnh.

Đi cùng với sự lưu tâm trong mọi ham muốn đi, và cho phép mọi ham muốn dẫn bạn tới khổ. Thế thì, đột nhiên, một ngày nào đó sự trưởng thành sẽ xảy ra cho bạn, việc chín muồi này sẽ xảy ra cho bạn: bạn sẽ nhận ra rằng mọi ham muốn đều là khổ.

Khoảnh khắc bạn nhận ra nó, việc ham muốn biến mất. Không có nhu cầu làm bất kì cái gì bây giờ; việc ham muốn đơn giản rơi đi mất, khô héo đi, và bạn ở vào trạng thái vô ham muốn. Trong vô ham muốn đó niết bàn hiện hữu, cái hoàn hảo, phúc lạc tuyệt đối hiện hữu. Bạn có thể gọi nó là Thượng đế, vương quốc của Thượng đế hay bất kì cái gì bạn chọn gọi nó, nhưng nhớ cho rõ rằng nó không phải là kết quả của việc ham muốn của bạn. Nó là hệ quả của việc vô ham muốn, và việc vô ham muốn không thể được thực hành.

Những người “thực hành” vô ham muốn, họ đang tự lừa bản thân mình. Có nhiều người trên khắp thế giới - bhikkhus, sannyasins - người thực hành việc vô ham muốn. Bạn không thể thực hành được việc vô ham muốn; không thứ phủ định nào có thể được thực hành. Bên dưới họ vẫn đang ham muốn, họ đang khao khát Thượng đế, an bình mà sẽ xảy ra, phúc lạc đang chờ đợi họ ở đâu đó trong tương lai bên ngoài chết. Họ đang ham muốn, và họ chỉ gọi việc ham muốn của họ là "ham muốn tâm linh."

Bạn có thể tự lừa dối bản thân bạn rất dễ dàng. Lời rất có tính lừa dối và bạn có thể hợp lí hoá. Bạn gọi chất độc là "cao lương mĩ vị," và khi bạn gọi nó là cao lương mĩ vị, nó dường như là cao lương mĩ vị. Lời gây thôi miên; đó là một điều. Nhưng việc cảm này, việc nhận ra này rằng ham muốn là khổ, phải là của bạn.

Mary Stevens đã viết ở đâu đó rằng bà ấy đã tới thăm nhà người bạn, và con gái của bạn bà ấy bị mù. Mary Stevens rất phân vân vì cô gái này nói, "Bác ấy xấu, cháu không thích bác ấy"; và "Mầu sắc của bộ trang phục này là đẹp."

Vì cô bé mù, Mary Stevens hỏi, "Làm sao cháu cảm thấy rằng ai đó là xấu và rằng mầu sắc là đẹp?"

Cô bé nói, "Chị cháu nói điều này cho cháu." Đây là tri thức.

Phật đã nói rằng ham muốn là khổ và bạn liên tục lặp lại. Đây là tri thức. Bạn đang ham muốn, và bạn chưa bao giờ thấy rằng ham muốn là khổ. Bạn đã đơn giản nghe Phật. Điều này sẽ không có tác dụng. Bạn đơn giản làm phí hoài cuộc đời và cơ hội của bạn. Kinh nghiệm riêng của bạn có thể làm thay đổi bạn; không cái gì khác làm thay đổi. Tri thức không thể được vay mượn. Nếu được vay mượn, nó chỉ là giả. Nó có vẻ giống tri thức, nhưng nó không là tri thức. Nhưng tại sao chúng ta theo Phật hay Jesus - tại sao? Vì tham của chúng ta. Chúng ta nhìn vào mắt Phật, và chúng an bình tới mức tham nảy sinh, ham muốn nảy sinh về làm sao đạt tới điều này. Phật là phúc lạc thế - mọi khoảnh khắc đều trong cực lạc. Ham muốn nảy sinh để làm sao là giống như Phật. Chúng ta cũng ham muốn trạng thái như vậy.

Thế rồi chúng ta liên tục hỏi làm sao Phật đã đạt tới được điều này, làm sao nó xảy ra. Cái "làm sao" này tạo ra nhiều vấn đề vì thế thì Phật sẽ nói rằng trong “vô ham muốn” nó xảy ra. Và ông ấy đúng, nó đã xảy ra trong vô ham muốn. Nhưng khi chúng ta nghe thấy rằng trong vô ham muốn nó xảy ra, chúng ta bắt đầu thực hành vô ham muốn, chúng ta bắt đầu bỏ ham muốn, và toàn thể nỗ lực là ham muốn để là giống Phật.

Phật đã không cố là giống bất kì người nào khác; ông ấy đã không đòi hỏi phải là vị phật. Ông ấy đã đơn giản cố hiểu khổ riêng của ông ấy - và việc hiểu càng bừng lên trong ông ấy, khổ càng biến mất. Thế rồi một ngày ông ấy đi tới hiểu ra rằng ham muốn là chất độc. Nếu bạn có ham muốn bạn đã rơi thành nạn nhân; bây giờ không có khả năng nào cho bạn bao giờ được hạnh phúc. Bạn chỉ có thể hi vọng - có hi vọng và thất vọng, thế thì càng nhiều hi vọng và càng nhiều thất vọng: đây sẽ là vòng tròn của bạn. Và khi bạn trở thành thất vọng nhiều hơn, bạn lại hi vọng nhiều hơn, vì đó là an ủi duy nhất. Bạn liên tục đi vào tương lai vì trong hiện tại bạn bao giờ cũng có thất vọng, và thất vọng tới vì quá khứ của bạn.

Trong quá khứ, hiện tại này là tương lai, và bạn đã hi vọng về nó. Bây giờ nó là thất vọng. Thế rồi bạn lại hi vọng về tương lai, và khi nó sẽ trở thành hiện tại bạn sẽ lại trở nên bị thất vọng. Thế thì bạn sẽ lại hi vọng. Thế thì lại nhiều thất vọng hơn, nhiều hi vọng hơn, và với nhiều hi vọng hơn, lại vẫn nhiều thất vọng hơn. Đây là cái vòng luẩn quẩn. Đây là điều bánh xe sansara là gì.

Nhưng không phật nào có thể trao cho bạn mắt riêng của ông ấy. Và điều tốt là không thể trao chúng cho bạn; bằng không bạn bao giờ cũng sẽ vẫn còn là giả, vĩnh hằng. Thế thì bạn sẽ không bao giờ trở thành đích thực. Khổ là tốt vì chỉ qua khổ bạn trở thành đích thực và thực. Cho nên điều đầu tiên: đi cùng ham muốn của bạn để cho bạn có thể hiểu chúng thực sự là gì. Trải nghiệm bất kì khổ nào được ẩn kín ở đó. Để nó được lộ ra cho bạn. Duy nhất điều đó là khổ hạnh - duy nhất điều đó là tapascharya.

Naropa đã nói rằng nếu bạn có thể tỉnh táo mọi ham muốn đều dẫn bạn tới niết bàn, và đây là nghĩa, vì nếu bạn tỉnh táo, bạn biết rằng mọi ham muốn là khổ. Và khi bạn đã tìm mọi ngóc ngách của việc ham muốn, đột nhiên bạn dừng lại. Trong việc dừng đó là việc xảy ra, và nó bao giờ cũng có đó. Việc xảy ra đó bao giờ cũng chờ đợi bạn, chỉ đợi để gặp bạn trong hiện tại. Nhưng bạn không bao giờ ở trong hiện tại, bạn bao giờ cũng mơ. Thực tại nâng đỡ bạn. Bạn đang sống động vì cái thực; bạn tồn tại vì cái thực. Nhưng bạn liên tục đi vào cái không thực. Cái không thực là rất thôi miên.

Tôi đã nghe một chuyện cười Do Thái. Hai người bạn cũ gặp gỡ sau nhiều, nhiều năm. Thế rồi một người bạn nói với người kia, "Tôi đã không gặp ông suốt hai mươi nhăm năm. Con trai ông thế nào, cậu con trai Harry của ông?"

Người kia nói, "Có một con trai; nó là nhà thơ lớn. Trên khắp đất này mọi người đều nghe tiếng nói của nó, bài ca của nó được mọi người hát, và những người biết thơ ca đều nói rằng sớm hay muộn nó sẽ trở thành người được giải thưởng Nobel."

Người bạn kia nói, "Tuyệt vời! Và nói cho tôi về cậu con trai thứ hai của ông, Benny. Nó thế nào?"

Người bạn này nói, "Tôi hạnh phúc thế về đứa con trai thứ hai của tôi. Nó là nhà lãnh đạo, nhà lãnh đạo chính trị lớn. Hàng nghìn hàng nghìn người theo nó, và tôi chắc rằng sớm hay muộn nó sẽ là thủ tướng của mảnh đất này."

Thế rồi người bạn này nói, "Ôi chao! Ông may mắn thế! Thế đứa con trai thứ ba của ông Izzie thì sao?"

Người bố trở nên rất buồn và nói, "Izzie à? Nó vẫn là Izzie. Nó là thợ may. Nhưng tôi bảo ông rằng nếu mà không có Izzie chúng tôi chắc tất cả đã chết đói."

Nhưng người bố này buồn vì Izzie chỉ là thợ may. Và nhà thơ và chính khách lớn, nhà lãnh đạo lớn - họ là mơ. Izzie là thực tại - thợ may. "Nhưng nếu không có Izzie, chúng tôi chắc tất cả đã chết đói," ông ấy nói.

Bạn không thể tồn tại nếu như nó không phải là khoảnh khắc này. Điều đó là thực. Nhưng bạn không bao giờ hạnh phúc về điều đó. Bạn hạnh phúc trong mơ của bạn về tương lai, về người được giải thưởng Nobel, về là thủ tướng. Ngay bây giờ, "Izzie chỉ là thợ may." Thực tại của bạn là chỗ bạn được tiếp đất; mơ của bạn không phải là mảnh đất của bạn. Chúng là giả. Thoả thuận với thực tại của bạn trong khoảnh khắc hiện tại đi. Đương đầu với nó, đối diện với nó dù nó là bất kì cái, và không cho phép tâm trí đi vào trong tương lai. Tương lai là ham muốn. Nếu bạn có thể ở đây và bây giờ, bạn là phật. Nếu bạn không thể ở đây và bây giờ, thế thì mọi thứ chỉ là chất liệu mơ.

Và bạn sẽ phải quay lại vì mơ không thể dẫn bạn tới bất kì chỗ nào. Chúng chỉ có thể dẫn bạn tới hi vọng và thất vọng, nhưng không cái gì thực xảy ra qua chúng. Nhưng nhớ quan điểm của tôi rằng bạn không thể bắt chước được. Bạn sẽ phải trải qua khổ. Khổ là con đường. Nó thanh lọc bạn, nó làm cho bạn tỉnh táo, nó làm cho bạn nhận biết. Bạn càng nhận biết, bạn càng ít bị chất đầy ham muốn. Nếu bạn nhận biết hoàn hảo, vô ham muốn xảy ra, và thiền ngụ ý không gì khác hơn là nhận biết hoàn hảo.

 

Từ “Vigyan Bhairav Mật tông - tập 3”

 
 
 
 

Bài  mới nhất

Bài  xem nhiều

Đăng  nhập