Bạn đang ở: Trang chủ Trích đoạn Nhận biết và chứng ngộ Các khái niệm trong cuộc sống Trí tuệ và Thông minh
 
 
Các khái niệm trong cuộc sống

Trí tuệ và Thông minh

Đại Huệ đang đối diện với cái gì đó rất nền tảng khi có liên quan tới trí tuệ và thông minh. Điều này có tầm quan trọng lớn: có quan niệm rõ ràng rằng trí tuệ không phải là thông minh.
Trí tuệ là của tâm trí: nó phụ thuộc vào kí ức, nó vận hành qua tri thức vay mượn. Mọi hệ thống giáo dục của chúng ta trên thế giới đều được bắt rễ trong phát triển trí tuệ; do đó chúng tất cả đều phụ thuộc vào trí nhớ. Các kì thi ở trong trường phổ thông, cao đẳng, đại học của chúng ta không phải là về thông minh – chúng chỉ kiểm tra bạn có trí nhớ tốt thế nào. Nhưng trí nhớ không phải là chỉ dẫn về thông minh. Trí nhớ là máy móc. Máy tính có thể có trí nhớ tốt hơn người thiên tài, nhưng máy tính không có thông minh.
Tâm trí con người không là gì ngoài cái máy tính sinh học, đã tiến hoá qua một thời gian dài, dài lâu. Và thông minh là khi trí nhớ im lặng và trí tuệ không vận hành, khi toàn thể tâm trí nghỉ ngơi.
Thông minh là cái gì đó bên ngoài tâm trí.
Trong tiếng Anh có vấn đề vì cùng một từ được dùng cho cả hai – và chúng khác biệt toàn bộ. Trong tiếng Phạn, và trong mọi ngôn ngữ phương Đông, chúng ta có những cái tên khác nhau cho từng loại: trí tuệ được gọi là bodhi, năng lực về tri thức; và thông minh được gọi là pragya, năng lực biết, không phải tri thức.
Tri thức bao giờ cũng chết; nó là thông tin. Và mọi hệ thống giáo dục của chúng ta có quan hệ với học sinh đích xác là điều chúng ta làm với máy tính – nạp vào họ ngày càng nhiều thông tin. Nhưng không máy tính nào có thể trả lời câu hỏi mà nó đã không được chuẩn bị sẵn. Trí tuệ chỉ có thể trả lời cái đã biết rồi; nó là cũ rích, nó là của hôm qua.
Thông minh là đáp ứng cho tình huống mới, không từ kí ức quá khứ của bạn mà từ nhận biết hiện tại của bạn, chính khoảnh khắc này. Bạn không vận hành như cái máy tính, bạn không tìm câu trả lời trong lưu trữ trí nhớ của bạn; thay vì thế bạn đơn giản mở tâm thức bạn cho tình huống và cho phép đáp ứng tự phát.
Nói cách khác, thông minh là đáp ứng tự phát.
Từ `đáp ứng' cũng bị hiểu lầm. Nó phải được chia thành hai; bằng không, dần dần, nó mất nghĩa gốc của nó. Nó đã trở thành gần như tương đương với nghĩa vụ. Thực tại là khác. Chia từ ' responsibility - đáp ứng' thành hai, thế thì nó trở thành `ability to respond - khả năng đáp lại' hay `response-ability'. Thông minh là khả năng đáp lại – và điều đó nhất định là tự phát. Đáp ứng sẽ gây ngạc nhiên ngay cả cho bạn, vì nó mới thế – bạn không lặp lại bất kì cái gì từ quá khứ.
Đã từng có xung đột lâu dài giữa thông minh và trí tuệ. Con người của trí tuệ nghĩ rằng người đó là thông minh vì người đó biết nhiều thế. Người đó đã tích luỹ di sản tri thức lớn, người đó bị nặng gánh với mọi loại thông tin. Con người của thông minh là hồn nhiên; người đó vận hành từ khoảnh khắc sang khoảnh khắc, việc vận hành của người đó có sự tươi tắn và cái đẹp. Nhưng để tìm ra thông minh người ta phải đi ra ngoài tâm trí. Thiền là cách thức.
 
Từ "Thiền sư Đại Huệ"
 
 
 
 

Bài  mới nhất

Bài  xem nhiều

Đăng  nhập