Bạn đang ở: Trang chủ Đọc sách trực tuyến Cách sống có ý thức Sáng tạo: Khơi nguồn sức mạnh bên trong
 
 
Cách sống có ý thức

Sáng tạo: Khơi nguồn sức mạnh bên trong - (3)

Bốn chìa khoá

***

Bất kì khi nào bạn đang sáng tạo, bạn sẽ có hương vị của cuộc sống, và nó sẽ phụ thuộc vào sự mãnh liệt của bạn, vào tính toàn bộ của bạn. Cuộc sống không phải là vấn đề triết học, nó là bí ẩn tôn giáo. Thế thì bất kì cái gì cũng có thể trở thành cánh cửa - ngay cả việc lau sàn. Nếu bạn có thể làm nó một cách sáng tạo, đáng yêu, toàn bộ, bạn sẽ có hương vị nào đó của cuộc sống.

1. Lại trở thành đứa trẻ

Lại trở thành đứa trẻ và bạn sẽ có tính sáng tạo. Mọi đứa trẻ đều có tính sáng tạo. Tính sáng tạo cần tự do - tự do khỏi tâm trí, tự do khỏi tri thức, tự do khỏi định kiến. Người sáng tạo là người có thể thử cái mới. Người sáng tạo không phải là người máy. Người máy không bao giờ sáng tạo, chúng chỉ lặp lại. Cho nên hãy lại trở thành đứa trẻ.

Và bạn sẽ ngạc nhiên rằng tất cả mọi đứa trẻ đều có tính sáng tạo - tất cả mọi đứa trẻ, khi chúng được sinh ra, chúng đều có tính sáng tạo. Nhưng chúng ta không cho phép tính sáng tạo của chúng, chúng ta nghiền nát và giết chết tính sáng tạo của chúng, chúng ta nhảy lên chúng. Chúng ta bắt đầu dạy chúng cách đúng để làm mọi thứ.

Nhớ lấy, người sáng tạo bao giờ cũng cứ thử các cách sai. Nếu bạn bao giờ cũng theo con đường đúng để làm một việc, bạn sẽ không bao giờ có tính sáng tạo - bởi vì cách đúng có nghĩa là cách do người khác phát hiện ra. Và cách đúng nghĩa là tất nhiên bạn sẽ có khả năng làm cái gì đó, bạn sẽ trở thành người sản xuất, nhà chế tạo, bạn sẽ là kĩ thuật viên, nhưng bạn sẽ không là người sáng tạo.

Sự khác biệt giữa người sản xuất và người sáng tạo là gì? Người sản xuất biết cách làm đúng một thứ, cách làm thứ đó kinh tế nhất; với ít nỗ lực nhất người đó có thể tạo ra nhiều kết quả hơn. Người đó là người sản xuất. Người sáng tạo làm những chuyện ngớ ngẩn ngu dại. Người đó chẳng biết cái gì là cách thức đúng để làm một thứ cho nên người đó cứ đi tìm kiếm sục sạo theo các hướng khác nhau. Nhiều lần người đó đi vào hướng sai - nhưng bất kì khi nào người đó đi, người đó đều học. Người đó trở thành ngày một giàu có hơn. Người đó làm điều gì đó mà không ai đã từng làm trước đây. Nếu người đó theo đường đúng để làm mọi thứ thì người đó đã không có khả năng làm nó.

Nghe câu chuyện nhỏ này...

Vào chủ nhật cô giáo trường yêu cầu các học trò vẽ bức tranh về Gia đình thiêng liêng. Khi tranh đã được đem tới cho cô, cô thấy rằng một số con trai đã vẽ bức tranh thường - Gia đình thiêng liêng trong máng ăn, Gia đình thiêng liêng cưỡi trên con la, đại loại như vậy.

Nhưng cô gọi một cậu nhỏ lại để yêu cầu nó giải thích bức vẽ của mình, vẽ chiếc máy bay với bốn đầu ló ra khỏi cửa sổ máy bay.

Cô nói, "Cô có thể hiểu được tại sao con lại vẽ ba đầu để biểu lộ cho Joseph, Mary, và Jesus. Nhưng cái đầu thứ tư là của ai?"

"Ồ," cậu bé trả lời, "đó là Pontius phi công đấy!"

Bây giờ điều này mới hay! Đây chính là sáng tạo. Nó đã phát hiện ra cái gì đó. Nhưng chỉ trẻ con mới có thể làm được điều đó. Bạn sẽ sợ làm điều đó, sợ bạn sẽ có vẻ xuẩn ngốc.

Người sáng tạo phải có khả năng trông xuẩn ngốc. Người sáng tạo phải liều với cái gọi là sự kính trọng của mình. Đó là lí do tại sao bạn bao giờ cũng thấy rằng nhà thơ, hoạ sĩ, vũ công, nhạc sĩ, đều không phải là người rất đáng kính. Và khi họ trở thành đáng kính, khi Giải thưởng Nobel được trao cho họ, họ không còn có tính sáng tạo nữa. Từ khoảnh khắc đó tính sáng tạo biến mất.

Điều gì xảy ra? Bạn đã bao giờ thấy người đoạt Giải thưởng Nobel viết ra điều gì khác có giá trị nào không? Bạn đã bao giờ thấy bất kì người được kính trọng nào làm điều gì đó có tính sáng tạo không? Người đó trở nên sợ hãi. Nếu người đó làm điều gì đó sai, hay nếu cái gì đó đi sai, điều gì sẽ xảy ra cho uy tín của người đó? Người đó không thể chịu được điều đó. Cho nên khi một nghệ sĩ trở nên được kính trọng thì người đó trở thành chết.

Chỉ người sẵn sàng liều với uy tín của mình, lòng tự hào của mình, sự tôn kính của mình lặp đi lặp lại, và có thể đi vào cái gì đó mà không ai nghĩ là đáng đi vào.... Người sáng tạo bao giờ cũng bị coi là điên. Thế giới thừa nhận họ, nhưng rất muộn. Nó cứ nghĩ rằng cái gì đó sai. Người sáng tạo là người lập dị.

Và lại nhớ, từng đứa trẻ đều được sinh ra với mọi khả năng trở thành người sáng tạo. Không ngoại lệ nào, mọi đứa trẻ đều cố làm người sáng tạo nhưng chúng ta không cho phép chúng. Lập tức chúng ta bắt đầu dạy chúng cách đúng đắn để làm một việc - và một khi chúng đã học cách đúng để làm một thứ chúng trở thành người máy. Thế thì chúng cứ làm điều đúng lặp đi lặp lại, và chúng càng làm điều đó nhiều chúng càng trở nên hiệu quả hơn. Và chúng càng trở nên hiệu quả hơn, chúng càng được kính trọng hơn.

Đâu đó giữa độ tuổi bẩy và mười bốn một thay đổi lớn xảy ra trong đứa trẻ. Các nhà tâm lí đã tìm hiểu sự kiện này... sao điều đó lại xảy ra và cái gì xảy ra?

Bạn có hai trí não, hai bán cầu trong bộ não. Bán cầu bên trái của não mang tính không sáng tạo. Nó rất có khả năng về mặt kĩ thuật nhưng khi có liên quan tới tính sáng tạo nó tuyệt đối bất lực. Nó chỉ có thể làm việc một khi nó đã học một điều nào đó - và nó có thể làm điều đó rất hiệu quả, hoàn hảo; nó là máy móc. Bán cầu não trái này là bán cầu cho lập luận, logic, toán học. Nó là bán cầu của tính toán, láu lỉnh, của kỉ luật, trật tự.

Bán cầu não phải chính là cái đối lập của nó. Nó là bán cầu của hỗn loạn, không trật tự; nó là bán cầu của thơ ca, không phải của văn xuôi, nó là bán cầu của tình yêu, không của logic. Nó có cảm giác lớn lao về cái đẹp, nó có sáng suốt lớn lao vào tính nguyên thuỷ - nhưng nó không hiệu quả, nó không thể hiệu quả được. Người sáng tạo không thể hiệu quả được, người đó phải cứ thực nghiệm.

Người sáng tạo không thể định cư ở đâu cả. Người sáng tạo là kẻ lang thang; người đó mang chiếc lều của mình trên vai. Vâng, người đó có thể trọ qua đêm, nhưng đến sáng người đó lại đi - đó là lí do tại sao tôi gọi người đó là kẻ lang thang. Người đó không bao giờ là người quản gia. Người đó không thể định cư, định cư nghĩa là cái chết đối với người đó. Người đó bao giờ cũng sẵn sàng nhận rủi ro. Rủi ro là chuyện tình của người đó.

Nhưng đây là bán cầu phải. Bán cầu phải vận hành khi đứa trẻ được sinh ra; bán cầu trái không vận hành. Thế rồi chúng ta bắt đầu dạy đứa trẻ - một cách không chủ ý, không khoa học. Trong nhiều thời đại chúng ta đã học thủ thuật về cách dịch chuyển năng lượng từ bán cầu phải sang bán cầu trái; cách đặt dấu chấm hết cho bán cầu phải và cách bắt đầu bán cầu trái. Đó là điều toàn bộ việc dạy phổ thông đang làm. Từ vườn trẻ tới đại học đó là điều mà toàn thể việc đào tạo và cái gọi là nền giáo dục của chúng ta đang làm. Đó là nỗ lực để phá huỷ bán cầu phải và để giúp bán cầu trái. Ở đâu đó giữa độ tuổi bẩy và mười bốn chúng ta thành công và đứa trẻ bị giết, đứa trẻ bị phá huỷ.

Thế rồi đứa trẻ hoang sơ không còn nữa - nó trở thành công dân. Thế rồi nó học cách thức của kỉ luật, ngôn ngữ, logic, văn xuôi. Nó bắt đầu cạnh tranh trong trường phổ thông, trở thành kẻ bản ngã, bắt đầu học mọi điều thần kinh đang lan tràn trong xã hội. Nó trở nên quan tâm nhiều tới quyền lực, tiền bạc, bắt đầu nghĩ cách trở nên có giáo dục nhiều hơn để cho nó có thể trở thành mạnh hơn. Làm sao có nhiều tiền hơn, làm sao có nhà lớn hơn, và đủ mọi thứ đó... nó dịch chuyển. Thế rồi bán cầu phải cứ hoạt động ngày một ít dần - hay vận hành chỉ khi bạn đang trong mơ, ngủ say. Hay đôi khi bạn uống rượu say...

Hấp dẫn lớn lao của ma tuý ở phương Tây chỉ bởi vì phương Tây đã thành công trong việc phá huỷ bán cầu phải hoàn toàn, bởi vì giáo dục cưỡng bức. Phương Tây đã trở nên quá giáo dục - điều đó nghĩa là nó đã đi sang chính cực điểm, sang một phía. Bây giờ dường như chẳng có khả năng nào ... trừ phi bạn đưa vào cách thức nào đó có thể giúp bán cầu phải sống lại trong các đại học và cao đẳng và trường học, thì ma tuý mới không đi vào. Không có khả năng nào cấm đoán chỉ bằng mỗi luật pháp. Không có cách nào bắt buộc nó trừ phi cân bằng bên trong được đặt đúng lại.

Hấp dẫn của ma tuý là ở chỗ nó lập tức sang số - từ bán cầu trái năng lượng của bạn chuyển sang bán cầu phải. Đó là tất cả mọi điều mà ma tuý có thể làm. Rượu đã làm điều đó trong hàng thế kỉ nhưng bây giờ ma tuý tốt hơn lại có sẵn - LSD, cần sa, psilocybin, và thậm chí ma túy tốt hơn sẽ có sẵn trong tương lai.

Và tội phạm không phải là người dùng ma tuý, tội phạm là các chính trị gia và các nhà giáo dục. Chính họ mới là kẻ phạm tội. Họ đã ép buộc nhân loại vào một cực đoan - vào một cực đoan mà bây giờ không có nhu cầu nổi dậy. Và nhu cầu này lớn lao thế! Thơ ca đã hoàn toàn biến mất khỏi cuộc sống mọi người, cái đẹp đã biến mất, tình yêu đã biến mất... tiền bạc, quyền lực, ảnh hưởng, chúng đã trở thành những thượng đế duy nhất.

Làm sao nhân loại có thể cứ sống mà không có tình yêu và không có thơ ca và không có niềm vui và không có lễ hội? Chẳng được lâu đâu.

Và thế hệ mới trên khắp thế giới đang làm việc phục vụ lớn lao khi phô bày cái ngu ngốc của cái gọi là nền giáo dục của bạn. Không phải là trùng hợp ngẫu nhiên mà người dùng ma tuý gần như bao giờ cũng trở thành người bỏ học nửa chừng. Họ biến mất khỏi các đại học, cao đẳng. Điều đó không phải là trùng hợp ngẫu nhiên - đây là một phần của cùng cuộc nổi dậy.

Và khi một người đã biết tới niềm vui của ma tuý, vấn đề trở thành rất khó cho người đó vứt bỏ chúng. Ma túy có thể được vứt bỏ đi chỉ nếu có thể tìm ra những cách thức tốt hơn để làm thoát ra thơ ca của bạn. Thiền là cách tốt hơn - ít tính phá huỷ hơn, ít hại hơn bất kì loại hoá chất nào. Thực tế nó không hại chút nào, nó có ích. Thiền cũng làm cùng một điều: nó dịch chuyển tâm trí bạn từ bán cầu trái sang bán cầu phải. Nó làm thoát ra khả năng sáng tạo bên trong của bạn.

Tai hoạ lớn sẽ nảy sinh trên thế giới qua ma tuý có thể tránh được chỉ bằng một thứ - đó là thiền. Không có cách khác. Nếu thiền trở thành ngày một lan rộng hơn và đi vào cuộc sống của mọi người ngày một nhiều hơn, ma tuý sẽ biến mất.

Và giáo dục phải bắt đầu đừng tuyệt đối chống lại bán cầu phải và vận hành của nó. Nếu trẻ em được dạy rằng cả hai bên đều là trí não của chúng, và nếu chúng được dạy cách sử dụng cả hai, và nếu chúng được dạy khi nào thì dùng nửa nào... Có những tình huống khi chỉ não bên trái là được cần tới, khi bạn cần tính toán - ở bãi chợ, trong kinh doanh hàng ngày của cuộc sống. Và có những khi bạn cần bán cầu phải.

Và bao giờ cũng nhớ, bán cầu phải là mục đích, còn bán cầu trái là phương tiện. Bán cầu trái phải phục vụ cho bán cầu phải, bán cầu phải là chủ - bởi vì bạn kiếm tiền chỉ bởi bạn muốn tận hưởng cuộc sống và mở hội cuộc sống. Bạn muốn có số dư ngân hàng nào đó chỉ để cho bạn có thể yêu. Bạn làm việc chỉ để cho bạn có thể chơi - chơi vẫn còn là mục đích. Bạn làm việc để cho bạn có thể thảnh thơi. Thảnh thơi vẫn là mục đích, làm việc không phải là mục đích.

Đạo lí công việc là tàn tích từ quá khứ. Nó phải bị vứt bỏ. Và thế giới giáo dục phải trải qua cuộc cách mạng thực. Mọi người không nên bị ép buộc, trẻ con không nên bị ép buộc vào các hình mẫu lặp lại. Nền giáo dục của bạn là gì? Bạn đã bao giờ nhìn vào nó chưa? Bạn đã bao giờ suy tư về nó chưa? Đó đơn giản chỉ là việc ước định ghi nhớ. Bạn không trở nên thông minh qua nó, bạn trở nên ngày một không thông minh hơn. Bạn trở thành ngu xuẩn! Mỗi đứa trẻ vào trường đều rất thông minh nhưng rất hiếm khi một người ra trường đại học và vẫn còn thông minh - rất hãn hữu. Đại học gần như bao giờ cũng thành công. Vâng, bạn tới với bằng cấp nhưng bạn đã mua những tấm bằng đó với giá lớn: bạn đã làm mất thông minh của mình, bạn đã làm mất niềm vui, bạn đã làm mất cuộc sống - bởi vì bạn đã làm mất chức năng của bán cầu bên phải.

Và bạn đã học được gì? Thông tin. Tâm trí bạn đầy những kí ức. Bạn có thể lặp lại, bạn có thể tái tạo lại - đó là điều các kì thi của bạn đang là. Người ta được coi là rất thông minh nếu người đó có thể nôn mửa ra tất cả những điều đã được nhồi vào người đó. Trước hết người đó phải bị ép buộc nuốt, cứ nuốt, và thế rồi trong kì thi viết, nôn ra. Nếu bạn có thể nôn ra một cách hiệu quả, bạn thông minh. Nếu bạn có thể nôn ra đích xác cái đã được trao cho bạn, bạn thông minh.

Bây giờ đây là cái gì đó cần được hiểu: bạn có thể nôn ra cùng một thứ chỉ nếu bạn đã không tiêu hoá nó, nhớ lấy. Nếu bạn đã tiêu hoá nó bạn không thể nôn ra cùng một thứ được; cái gì đó khác có thể ra. Máu có thể ra, nhưng không phải là cùng lát bánh mì bạn đã ăn. Cái đó sẽ không ra, nó đã biến mất. Cho nên bạn phải đơn giản ấn nó xuống đó trong dạ dầy của mình mà không tiêu hoá nó - thế thì bạn được coi là rất, rất thông minh. Kẻ ngu nhất được coi là người thông minh nhất. Đó là trạng thái rất đáng tiếc của mọi thứ.

Thông minh có thể không khớp. Bạn có biết Albert Einstein trượt kì thi tuyển đại học không? Một người thông minh sáng tạo thế - thật khó cho ông ấy hành xử một cách ngu xuẩn như mọi người khác vẫn hành xử.

Tất cả những cái gọi là người được huy chương vàng ở trường học, cao đẳng, đại học, đều biến mất. Họ chẳng bao giờ chứng tỏ hữu dụng gì. Vinh quang của họ chấm dứt với huân chương vàng của họ, thế rồi chẳng bao giờ tìm thấy họ ở đâu. Cuộc sống chẳng mang ơn gì ở họ. Điều gì xảy ra cho những người này? Bạn đã phá huỷ họ. Họ đã mua được chứng chỉ và họ đã mất tất cả. Bây giờ họ sẽ mang những chứng chỉ và bằng cấp của mình.

Loại giáo dục này phải được biến đổi toàn bộ. Nhiều niềm vui hơn phải được đem vào lớp học, nhiều hỗn loạn hơn phải được mang vào đại học - nhiều điệu vũ hơn, nhiều bài ca hơn, nhiều chất thơ hơn, nhiều tính sáng tạo hơn, nhiều thông minh hơn. Việc lệ thuộc vào trí nhớ như vậy phải bị vứt bỏ.

Mọi người nên được quan sát và mọi người nên được giúp đỡ để thông minh hơn. Khi một người đáp ứng theo cách mới người đó nên được coi trọng. Không nên có câu trả lời đúng - không có gì cả! Chỉ có câu trả lời ngu xuẩn và câu trả lời thông minh. Chính việc phân loại đúng sai là sai; không có câu trả lời đúng và không có câu trả lời sai. Hoặc câu trả lời là ngu xuẩn, lặp lại, hoặc câu trả lời là sáng tạo, đáp ứng, thông minh. Ngay cả câu trả lời lặp lại dường như đúng thì cũng không nên được coi trọng nhiều, bởi vì nó lặp lại. Và cho dù câu trả lời thông minh có thể không đúng hoàn toàn, có thể không khớp với những ý tưởng cũ, nó vẫn phải được ca ngợi bởi vì nó mới. Nó biểu lộ thông minh.

Nếu bạn muốn có tính sáng tạo, bạn phải làm gì? Hoàn tác lại tất cả những điều xã hội đã làm cho bạn. Hoàn tác lại tất cả những điều bố mẹ và thầy giáo đã làm cho bạn. Hoàn tác lại tất cả những điều mà cảnh sát và chính khách và tu sĩ đã làm cho bạn - và bạn sẽ lại trở nên có tính sáng tạo, bạn sẽ lại có xúc động đó mà bạn đã có từ ngay chính lúc đầu. Nó vẫn chờ đợi ở đó, bị kìm nén. Nó có thể vươn ra. Và khi năng lượng sáng tạo đó vươn ra trong bạn, bạn mang tính tôn giáo. Với tôi, người tôn giáo là người sáng tạo. Mọi người được sinh ra đều sáng tạo nhưng rất ít người vẫn còn sáng tạo.

Thoát ra khỏi bẫy là dành cho bạn. Bạn có thể làm được. Tất nhiên, bạn sẽ cần dũng cảm lớn bởi vì khi bạn bắt đầu hoàn tác điều xã hội đã làm cho mình, bạn sẽ mất sự kính trọng. Bạn sẽ không được coi là đáng kính nữa. Bạn sẽ bắt đầu trở thành mất trí; bạn sẽ có vẻ gàn dở với mọi người. Bạn sẽ có vẻ như người dở hơi, mọi người sẽ nghĩ, "Cái gì đó đã đi sai với con người đáng thương này." Đây là dũng cảm lớn lao nhất - đi vào cuộc sống nơi mọi người bắt đầu coi bạn là gàn dở.

Một cách tự nhiên, bạn phải mạo hiểm. Nếu bạn muốn có tính sáng tạo thì bạn sẽ phải mạo hiểm tất cả. Nhưng điều đó cũng xứng đáng với nó. Một chút ít sáng tạo còn giá trị hơn toàn thể thế giới này và vương quốc của nó.

2. Sẵn sàng học

"Discipline - môn học" là một từ hay, nhưng nó đã bị dùng lầm như tất cả những từ hay khác đã từng bị dùng lầm trong quá khứ. Từ "discipline" bắt nguồn từ cùng gốc với từ "disciple - đệ tử"; nghĩa gốc của từ này là "quá trình học." Người sẵn sàng học là đệ tử, và quá trình trở nên sẵn sàng học là môn học.

Người thông thái không bao giờ sẵn sàng học, bởi vì người đó đã cho rằng mình biết; người đó rất chuyên tâm vào cái gọi là tri thức của mình. Tri thức của người đó không là gì ngoài việc nuôi dưỡng cho bản ngã của người đó. Người đó không thể là đệ tử được, người đó không thể theo môn học đúng được.

Socrates nói: "Tôi biết chỉ mỗi một điều, rằng tôi chẳng biết gì." Đó là chỗ bắt đầu của môn học. Khi bạn không biết gì, tất nhiên, khao khát lớn lao để truy tìm, thám hiểm, điều tra nảy sinh. Và khoảnh khắc bạn bắt đầu học, nhân tố khác tất yếu theo sau: bất kì cái gì bạn đã học đều phải bị vứt bỏ liên tục, bằng không nó sẽ trở thành tri thức và tri thức sẽ ngăn cản việc học thêm.

Con người thực của môn học không bao giờ tích luỹ; từng khoảnh khắc người đó chết đi bất kì cái gì người đó đã đi tới biết và lại trở thành dốt nát. Dốt nát đó mới thực sự chói sáng. Tôi đồng ý với Dionysius khi ông ấy gọi dốt nát là chói sáng. Một trong những kinh nghiệm tuyệt vời nhất trong sự tồn tại là ở trong trạng thái của chói sáng không biết. Khi bạn ở trong trạng thái đó của không biết, bạn cởi mở, không có rào chắn, bạn sẵn sàng thám hiểm.

Kỉ luật đã từng bị diễn giải lầm. Mọi người đã bảo người khác phải giữ kỉ luật cuộc sống của họ, phải làm điều này, không làm điều nọ. Cả nghìn cái phải và không phải đã bị áp đặt lên con người, và khi người đó sống với cả nghìn cái phải và không phải đó, người đó không thể có tính sáng tạo được. Người đó là tù nhân; ở mọi nơi người đó đều bắt gặp bức tường.

Người sáng tạo phải làm tan biến tất cả mọi cái phải và không phải. Người đó cần tự do và không gian, không gian bao la, người đó cần toàn thể bầu trời và tất cả các vì sao, chỉ thế thì tính tự phát bên trong nhất của người đó mới bắt đầu phát triển.

Cho nên nhớ lấy, nghĩa của tôi về kỉ luật không phải là nghĩa của bất kì Mười lời răn nào; tôi không cho bạn bất kì kỉ luật nào; tôi đơn giản cho bạn cái nhìn sáng suốt vào cách thức gìn giữ việc học và không bao giờ trở thành thông thái. Kỉ luật của bạn phải bắt nguồn từ chính trái tim bạn, nó phải là của riêng bạn - và có khác biệt lớn lao. Khi ai đó khác cho bạn kỉ luật nó không bao giờ có thể khớp với bạn được; nó sẽ giống như mặc quần áo của ai đó khác. Hoặc chúng sẽ quá rộng hoặc quá chật, và bạn bao giờ cũng sẽ cảm thấy chút ít lố lăng trong chúng.

Mohammed đã trao kỉ luật cho người Mô ha mét giáo; kỉ luật có thể đã tốt cho ông ấy, nhưng nó không thể tốt cho bất kì ai khác. Phật đã trao kỉ luật cho hàng triệu Phật tử; nó có thể đã tốt cho ông ấy, nhưng nó không thể tốt bất kì ai khác. Kỉ luật là hiện tượng cá nhân; bất kì khi nào bạn vay mượn nó bạn bắt đầu sống theo các nguyên tắc đã được lập, các nguyên tắc chết. Mà cuộc sống lại không bao giờ chết; cuộc sống thường xuyên thay đổi từng khoảnh khắc. Cuộc sống là một luồng.

Heraclitus đúng: bạn không thể bước vào một dòng sông hai lần. Thực tế, bản thân tôi muốn nói bạn không thể bước vào một dòng sông cho dù là một lần, dòng sông chuyển động nhanh thế! Người ta phải tỉnh táo, quan sát, từng tình huống và sắc thái của nó, và người ta phải đáp ứng với tình huống tương ứng với khoảnh khắc đó, không theo bất kì câu trả lời làm sẵn nào do người khác cho.

Bạn có thấy cái ngu xuẩn của nhân loại không? Năm nghìn năm trước đây, Manu đã nêu một kỉ luật cho người Hindus và họ vẫn tuân theo nó. Ba nghìn năm trước đây Moses đã cho người Do Thái một kỉ luật và họ vẫn còn tuân theo nó. Năm nghìn năm trước đây Adinatha đã cho người Jaina kỉ luật của mình và họ vẫn tuân theo nó. Toàn thế giới vẫn đang bị làm mất trí bởi những kỉ luật này! Chúng lạc hậu rồi, chúng đáng ra nên đem chôn đi từ lâu rồi, từ lâu trước đây rồi. Bạn đang mang những cái xác và những cái xác đó đang bốc mùi. Và khi bạn sống bị bao quanh bởi những cái xác, bạn có loại cuộc sống nào vậy?

Tôi dạy bạn khoảnh khắc này và tự do của khoảnh khắc này và trách nhiệm của khoảnh khắc này. Một điều có thể đúng cho khoảnh khắc này và có thể trở thành sai cho khoảnh khắc tiếp. Đừng cố nhất quán, bằng không bạn sẽ chết. Chỉ người chết mới nhất quán thôi. Cố gắng sống động, với tất cả những bất nhất của nó, và sống từng khoảnh khắc mà không có bất kì tham chiếu nào tới quá khứ, không có bất kì tham chiếu nào tới tương lai. Sống khoảnh khắc này trong hoàn cảnh của khoảnh khắc này, và đáp ứng của bạn sẽ là toàn bộ. Và tính toàn bộ đó có cái đẹp và tính toàn bộ đó là tính sáng tạo. Thế thì bất kì cái gì bạn làm cũng sẽ có cái đẹp của riêng nó.

3. Tìm niết bàn trong cái bình thường

Bạn đã bao giờ nghe nói rằng người làm vườn, người tạo ra cuộc sống, cuộc sống đẹp, nhận được Giải thưởng Nobel không? Nông dân, người cày ruộng và đem thực phẩm tới cho tất cả các bạn - người đó đã bao giờ được tặng giải thưởng chưa? Không, người đó sống và chết cứ dường như người đó chưa bao giờ có ở đây cả.

Đây là sự phân ranh giới xấu xí. Mọi linh hồn sáng tạo - không thành vấn đề người đó sáng tạo cái gì - nên được kính trọng và tôn vinh, để cho tính sáng tạo được tôn vinh. Nhưng ngay cả các chính trị gia cũng được Giải thưởng Nobel - những người không là gì ngoài những kẻ tội phạm láu cá. Tất cả những cuộc đổ máu đã xảy ra trên thế giới đều bởi vì những chính trị gia này và họ vẫn đang chuẩn bị ngày một nhiều vũ khí hạt nhân để tự tử toàn cầu.

Trong xã hội con người chân thực, thực sự, tính sáng tạo sẽ được tôn vinh, kính trọng, bởi vì linh hồn sáng tạo đang tham gia vào công việc của Thượng đế.

Cảm giác thẩm mĩ của chúng ta không phải giàu có lắm.

Tôi nhớ tới Abraham Lincoln. Ông ấy là con của người thợ làm giầy và ông ấy đã trở thành tổng thống Mĩ. Một cách tự nhiên, tất cả những nhà quí tộc đều cực kì rối trí, than phiền, cáu kỉnh. Và không phải trùng hợp ngẫu nhiên mà chẳng bao lâu Abraham Lincoln đã bị ám sát. Họ không thể dung thứ ý tưởng rằng đất nước này lại có tổng thống là con của thợ giầy.

Vào ngày đầu tiên, khi ông ấy đi phát biểu cho buổi lễ khánh thành Thượng nghị viện, ngay khi ông ấy đứng dậy, một nhà quí tộc xấu đứng lên và ông ta nói, "Ông Lincoln, mặc dầu ngẫu nhiên mà ông đã trở thành tổng thống của đất nước này, ông chớ quên rằng ông hay cùng bố ông tới nhà tôi để sửa soạn giầy cho gia đình tôi. Và có nhiều nghị sĩ đang đi những đôi giầy do bố ông làm ra, cho nên đừng bao giờ quên nguồn gốc của ông đấy."

Ông ta cho rằng mình đang làm bẽ mặt Lincoln. Nhưng bạn không thể làm bẽ mặt một người như Abraham Lincoln được. Chỉ những người nhỏ bé, tự ti, mới có thể bị làm bẽ mặt. Điều vĩ đại nhất của con người vượt ra ngoài việc bẽ mặt.

Abraham Lincoln nói điều gì đó đáng được mọi người ghi nhớ. Ông ấy nói, "Tôi rất biết ơn ông đã nhắc nhở tôi về bố tôi ngay trước khi tôi có bài phát biểu với Thượng nghị viện. Bố tôi tuyệt vời thế, và là một nghệ sĩ sáng tạo thế - không người nào khác có thể làm ra được những đôi giầy đẹp thế. Tôi hoàn toàn biết rõ, bất kì điều gì tôi làm, tôi sẽ không bao giờ là một tổng thống vĩ đại như ông ấy đã là một nhà sáng tạo vĩ đại. Tôi không thể vượt hơn được ông ấy.

"Nhưng nhân tiện, tôi cũng muốn nhắc nhở tất cả ngài những vị quí tộc rằng nếu giầy do bố tôi làm ra mà bó tức chân các ngài, tôi cũng đã học được nghệ thuật đó với bố tôi. Tôi không phải là người làm giầy lớn, nhưng ít nhất tôi cũng có thể sửa được giầy cho các ngài. Các ngài chỉ việc thông báo cho tôi, tôi sẽ tới nhà các ngài ngay."

Đã có im lặng lớn trong Thượng viện, và các thượng nghị sĩ đã hiểu rằng không thể nào làm bẽ mặt được con người này. Nhưng ông ấy đã biểu lộ sự kính trọng vô cùng với tính sáng tạo.

Chẳng thành vấn đề liệu bạn vẽ, tạc tượng, hay làm giầy; liệu bạn là thợ làm vườn, nông dân, ngư dân, thợ mộc - điều đó không thành vấn đề. Điều thành vấn đề là, bạn có đặt chính linh hồn mình vào điều bạn đang sáng tạo không? Thế thì sản phẩm sáng tạo của bạn có cái gì đó mang phẩm chất của điều thiêng liêng.

NHỚ LẤY, TÍNH SÁNG TẠO CHẲNG LIÊN QUAN GÌ TỚI BẤT KÌ CÔNG VIỆC ĐẶC BIỆT NÀO. Tính sáng tạo có cái gì đó liên quan tới phẩm chất của tâm thức bạn. Bất kì cái gì bạn làm cũng đều có thể trở nên có tính sáng tạo. Bất kì điều gì bạn làm cũng đều có thể trở nên có tính sáng tạo nếu bạn biết tính sáng tạo nghĩa là gì.

Tính sáng tạo nghĩa là tận hưởng bất kì công việc nào như thiền; làm bất kì việc nào với tình yêu sâu sắc. Nếu bạn yêu và bạn dọn thính phòng này, điều đó là có tính sáng tạo. Nếu bạn không yêu tôi thì tất nhiên đó là việc vặt, đó là bổn phận phải làm bằng cách nào đó, đó là gánh nặng. Thế thì bạn sẽ thích một lúc khác nào đó có tính sáng tạo. Bạn sẽ làm gì trong thời gian khác đó? Bạn có thể tìm ra việc tốt hơn để làm không? Bạn có cho rằng nếu bạn vẽ, bạn sẽ cảm thấy tính sáng tạo không?

Nhưng hội hoạ cũng bình thường như dọn dẹp. Bạn sẽ ném mầu sắc lên vải vẽ. Ở đây bạn cứ dọn dẹp, lau sàn. Khác biệt là gì? Nói chuyện với ai đó, bạn bè, và bạn cảm thấy thời gian bị phí hoài. Bạn sẽ thích viết một cuốn sách vĩ đại; thế rồi bạn sẽ có tính sáng tạo. Nhưng người bạn đã tới: chút ít chuyện tầm phào là hoàn toàn hay. Có tính sáng tạo đi.

Tất cả các kinh sách vĩ đại đều không là gì ngoài chuyện nhặt nhạnh của những người sáng tạo. Bạn đang làm cái gì ở đây thế? Tán chuyện tầm phào. Chúng một ngày nào đó sẽ trở thành sách phúc âm, nhưng về nguồn gốc chúng là chuyện tầm phào. Nhưng tôi lại thích làm ra chúng. Tôi có thể cứ tiếp diễn mãi tới vĩnh hằng. Một ngày nào đó bạn có thể phát mệt, tôi thì sẽ không mệt đâu. Điều đó cực kì vui thích. Có thể là một ngày nào đó bạn mệt mỏi tới mức bạn biến mất và không có ai cả - còn tôi sẽ vẫn nói. Nếu bạn thực sự yêu cái gì đó, nó có tính sáng tạo.

Nhưng điều này xảy ra cho mọi người. Nhiều người tới tôi. Khi họ tới lần đầu tiên họ sẽ nói, "Bất kì việc nào cũng được, Osho ơi. Bất kì việc nào - ngay cả dọn dẹp!" Đích xác họ nói, "Ngay cả dọn dẹp! - nhưng đấy là công việc của thầy và chúng tôi sẽ hạnh phúc." Và thế rồi sau vài ngày họ tới tôi và họ nói, "Dọn dẹp à... Chúng tôi muốn có công việc sáng tạo lớn lao nào đó."

Để tôi kể cho bạn một giai thoại:

Lo nghĩ về cuộc sống tình dục uể oải của mình, cô vợ trẻ cuối cùng đã thuyết phục anh chồng đi trị liệu thôi miên. Sau vài phiên, mối quan tâm dục của anh ta đã bừng bừng trở lại, nhưng trong khi làm tình anh ta đôi khi xông ra khỏi phòng ngủ, vào nhà tắm rồi quay lại ngay.

Bị thôi thúc bởi tò mò, chị vợ một hôm lén theo chồng vào buồng tắm. Nhóm đầu ngón chân theo lối cổng cô ấy thấy anh ta đang đứng trước tấm gương nhìn chằm chằm và bản thân mình và lầm bầm, "Nó không phải là vợ mình... Nó không phải là vợ mình."

Khi bạn yêu người đàn bà, tất nhiên cô ấy không phải là vợ bạn. Bạn làm tình, bạn tận hưởng, nhưng thế rồi mọi sự lắng đọng; thế thì cô ấy là vợ bạn. Thế rồi mọi sự trở thành cũ kĩ. Thế rồi bạn biết khuôn mặt ấy, bạn biết thân thể ấy, bạn biết địa thế ấy, và thế rồi bạn trở nên chán. Nhà thôi miên đã giải quyết tốt. Ông ta đơn giản gợi ý, "Khi làm tình với vợ, anh cứ nghĩ, "Nó không phải là vợ mình. Nó không phải là vợ mình."'

Cho nên trong khi dọn dẹp, cứ nghĩ bạn đang vẽ. "Đây không phải là dọn dẹp, đây là sáng tạo lớn lao" - và nó sẽ là vậy! Đấy chỉ là tâm trí bạn đang giở trò. Nếu bạn hiểu, thế thì bạn có tính sáng tạo của mình vào mọi hành động bạn làm.

Con người của hiểu biết liên tục có tính sáng tạo. Không phải là người đó cố gắng có tính sáng tạo. Cách người đó ngồi là hành động sáng tạo rồi. Quan sát người đó ngồi mà xem. Bạn sẽ thấy trong chuyển động của người đó phẩm chất nào đó của điệu vũ, chân giá trị nào đó. Mới hôm nọ chúng ta đã đọc câu chuyện về một Thiền sư đứng trong hố với chân giá trị lớn lao - chết. Ngay cả cái chết của ông ấy cũng là hành động có tính sáng tạo. Ông ấy đã làm điều đó hoàn hảo lắm; bạn không thể cải tiến nó được. Ngay cả chết ông ấy cũng đứng với chân giá trị, với duyên dáng sao?

Khi bạn hiểu, bất kì cái gì bạn làm - nấu ăn, dọn dẹp... Cuộc sống bao gồm những điều nhỏ bé; chỉ bản ngã bạn mới nói đây là những điều nhỏ bé. Bạn muốn cái lớn lao nào đó để làm - bài thơ vĩ đại. Bạn muốn trở thành Shakespeare hay Kalidas hay Milton. Chính bản ngã của bạn đang tạo ra rắc rối. Vứt bỏ bản ngã và mọi thứ lại có tính sáng tạo.

Tôi đã nghe:

Một bà nội trợ hài lòng với sự lanh lẹn của cậu bé bán tạp phẩm đến mức bà ấy hỏi tên cậu ta. "Shakespeare," cậu bé đáp.

"Này, đấy là cái tên nổi tiếng lắm."

"Hẳn là như vậy rồi. Cháu vẫn đi giao hàng ở vùng lân cận đây được gần ba năm nay rồi."

Tôi thích điều đó! Sao phải bận tâm tới việc là Shakespeare? Ba năm giao hàng ở vùng lân cận - điều đó cũng hay như viết một cuốn sách, một tiểu thuyết, một vở kịch vậy.

Cuộc sống bao gồm những điều nhỏ bé. Chúng trở thành lớn lao nếu bạn yêu. Thế thì mọi thứ cực kì vĩ đại. Nếu bạn không yêu, thế thì bản ngã bạn cứ nói, "Điều này không xứng với mình. Dọn dẹp sao? Điều này không xứng với mình. Phải làm cái gì lớn lao - trở thành Jean d'Arcs." Tất cả đều vô nghĩa. Tất cả Jean d'Arcs đều vô nghĩa.

Dọn dẹp là lớn lao. Đừng đi theo trò bản ngã. Bất kì khi nào bản ngã tới và thuyết phục bạn hướng về cái gì đó lớn lao, lập tức trở nên nhận biết và vứt bỏ bản ngã, và thế thì dần dần bạn sẽ thấy cái tầm thường cũng thiêng liêng. Chẳng cái gì là báng bổ cả; mọi thứ đều linh thiêng và thiêng liêng.

Và chừng nào mọi thứ còn chưa trở thành linh thiêng với bạn, cuộc sống của bạn không thể mang tính tôn giáo được. Người linh thiêng không phải là điều bạn gọi là thánh nhân. Thánh nhân có thể đang trên con đường bản ngã. Và người đó sẽ có vẻ là thánh nhân đối với bạn bởi vì bạn nghĩ người đó đã làm những hành động lớn lao. Người linh thiêng là người thường, yêu cuộc sống bình thường. Chẻ củi, gánh nước từ giếng, nấu ăn - bất kì cái gì người đó chạm vào đều trở thành linh thiêng. Không phải là người đó đang làm những việc lớn lao, nhưng bất kì điều gì người đó làm, người đó làm nó một cách rất cao thượng.

Tính vĩ đại không ở trong điều được làm. Tính vĩ đại là ở trong tâm thức bạn mang khi bạn làm nó. Thử xem. Chạm vào viên đá cuội với tình yêu lớn lao; nó trở thành viên kim cương, viên kim cương lớn. Mỉm cười, và bỗng nhiên bạn là vua hay hoàng hậu. Cười to, vui vẻ... Từng khoảnh khắc của cuộc sống của bạn phải được biến đổi bằng tình yêu mang tính thiền của bạn.

Khi tôi nói có tính sáng tạo, tôi không ngụ ý rằng tất cả các bạn đều phải làm và trở thành các hoạ sĩ vĩ đại và các nhà thơ vĩ đại. Tôi đơn giản ngụ ý để cho cuộc sống của bạn trở thành bức tranh, để cho cuộc sống của bạn trở thành bài thơ.

Bao giờ cũng nhớ điều đó, bằng không thì bản ngã sẽ đưa bạn vào rắc rối nào đó. Tới các phạm nhân và hỏi tại sao họ đã trở thành phạm nhân: bởi vì họ không thể tìm ra bất kì điều lớn lao nào để làm. Họ không thể trở thành tổng thống một nước được - tất nhiên, tất cả mọi người đều không thể trở thành tổng thống của đất nước - cho nên họ đã giết tổng thống; điều đó dễ hơn. Họ trở nên nổi tiếng như tổng thống. Trên mọi báo chí đều có hình của họ ở trang nhất.

Một người, mới vài tháng trước đây, đã giết bẩy người, và người ta hỏi người đó tại sao vậy - bởi vì bẩy người kia hoàn toàn chẳng có quan hệ gì với người đó cả. Người đó muốn trở nên vĩ đại, người đó nói, mà chẳng báo chí nào sẵn sàng xuất bản thơ của người đó, bài báo của người đó; chúng bị từ chối ở mọi nơi. Không ai sẵn sàng đăng ảnh của người đó, và cuộc sống lướt qua nhanh, cho nên người đó đã giết bẩy người. Họ không có quan hệ gì với người đó cả, người đó không giận gì họ cả; người đó chỉ muốn trở nên nổi tiếng.

Các chính trị gia của bạn và các phạm nhân của bạn không phải là các kiểu người khác nhau. Tất cả mọi phạm nhân đều có tính chính trị và mọi chính trị gia đều là phạm nhân - không chỉ Richard Nixon. Richard Nixon đáng thương bị bắt quả tang, có thế thôi. Những người khác dường như láu lỉnh hơn và tinh ranh hơn.

Bà Moskowitz đang lớn tiếng đầy tự hào. 'Bà có nghe nói về Louie con trai tôi không?' bà ta hỏi bà hàng xóm.

"Không. Có chuyện gì với Louie con bà thế?"

"Nó đi tới nhà tâm thần. Hai lần mỗi tuần nó lại tới nhà tâm thần."

"Điều đó tốt không?"

"Tất nhiên điều đó là tốt. Bốn mươi đô la một giờ nó phải trả đấy. Bốn mươi đô la! - và tất cả mọi điều nó nói đều về tôi."

Đừng bao giờ cho phép bản thân bạn theo xu hướng này để là vĩ đại, nổi tiếng, là ai đó lớn hơn người thật - đừng bao giờ. Cứ bình thường như người thật là hoàn hảo. Đích xác như người thật, chỉ là bình thường, là hoàn hảo như điều đó phải vậy. Nhưng sống cái bình thường đó theo cách phi thường. Đó chính là tâm thức niết bàn.

Bây giờ để tôi nói cho bạn điều cuối cùng. Nếu niết bàn trở thành mục đích lớn lao cho bạn đạt tới, thế thì bạn sẽ sống trong ác mộng. Thế thì niết bàn có thể trở thành cơn ác mộng cuối cùng và lớn lao nhất. Nhưng nếu niết bàn là trong những điều nhỏ bé, cách bạn sống chúng, cách bạn biến đổi mọi hoạt động nhỏ thành hành động linh thiêng, thành lời cầu nguyện, thì ngôi nhà của bạn trở thành ngôi đền, thân thể bạn trở thành chỗ trú ngụ của thượng đế. Và bất kì chỗ nào bạn nhìn và bất kì cái gì bạn chạm cũng đều cực kì đẹp đẽ, linh thiêng - thế thì niết bàn là tự do.

Niết bàn là sống cuộc sống bình thường mà tỉnh táo, tràn đầy ý thức, tràn đầy ánh sáng, tới mức mọi thứ trở nên chói sáng.

Điều đó là có thể. Tôi nói vậy bởi vì tôi đã sống nó như vậy, tôi đang sống nó như vậy. Khi tôi nói nó, tôi nói với thẩm quyền. Khi tôi nói nó, tôi không trích dẫn Phật hay Jesus. Khi tôi nói nó, tôi đang trích dẫn chỉ bản thân tôi.

Điều đó đã trở thành có thể với tôi; điều đó sẽ trở thành có thể đối với bạn. Chỉ đừng khao khát vì bản ngã. Yêu cuộc sống, tin cậy cuộc sống, và cuộc sống sẽ cho bạn tất cả những gì bạn cần. Cuộc sống sẽ trở thành ân huệ với bạn, phúc lành.


4. Là người mơ

Friedrich Nietzsche, trong một trong những phát biểu của mình có nói, "Thảm hoạ lớn nhất sẽ rơi xuống nhân loại vào ngày mọi người mơ biến mất." Toàn thể tiến hoá của con người là bởi vì con người có mơ ước vì nó. Điều đã là mơ ước hôm qua, hôm nay là hiện thực, và điều là mơ ước hôm nay có thể trở thành thực tại ngày mai.

Tất cả các nhà thơ đều là người mơ, tất cả các nhạc sĩ đều là người mơ, tất cả các nhà huyền môn đều là người mơ. Thực tế, tính sáng tạo là sản phẩm phụ của việc mơ ước.

Nhưng những mơ ước này không phải là giấc mơ mà Sigmund Freud phân tích. Cho nên bạn phải phân biệt giữa mơ ước của nhà thơ, mơ ước của nhà điều khắc, mơ ước của nhà kiến trúc, mơ ước của nhà huyền môn, mơ ước của vũ công - và giấc mơ của tâm trí ốm bệnh.

Điều rất không may là Sigmund Freud chưa bao giờ bận tâm về những người mơ vĩ đại, người là nền tảng của toàn thể tiến hoá nhân loại. Ông ấy bắt gặp chỉ những người ốm yếu về tâm lí, và bởi vì kinh nghiệm của cả đời ông ấy là phân tích những giấc mơ của người bệnh tinh thần, nên chính từ "mơ" trở thành bị kết án. Người điên mơ, nhưng giấc mơ của người đó sẽ mang tính phá huỷ bản thân người đó. Người sáng tạo cũng mơ, nhưng việc mơ của người đó lại sẽ làm giàu cho thế giới.

Tôi nhớ tới Michelangelo. Ông ấy đi qua chợ nơi đủ mọi loại đá cẩm thạch có sẵn, và ông ấy thấy một tảng đá đẹp, thế là ông ấy hỏi về nó. Người chủ nói, "Nếu ông muốn tảng đá đó, ông có thể lấy nó đi bởi vì nó chỉ nằm đó choán không gian. Và suốt mười hai năm nay, thậm chí chẳng ai đã từng hỏi tới nó; tôi cũng chẳng thấy có tiềm năng gì ở tảng đá đó."

Michelangelo lấy tảng đá đó, làm việc trên nó gần cả năm, và có lẽ đã làm ra bức tượng đẹp nhất đã từng tồn tại. Mới vài năm trước, một người điên đã cố đập phá nó. Nó ở Vatican; nó là bức tượng về Jesus Christ sau khi ông ấy được đưa từ cây thánh giá xuống và đang nằm chết trong lòng của mẹ Mary.

Tôi chỉ thấy ảnh chụp của nó, nhưng nó trông sống động thế, cứ dường như Jesus đang sắp tỉnh dậy vào bất kì khoảnh khắc nào. Và ông ấy đã dùng đá cẩm thạch với sự khéo léo tới mức bạn có thể cảm thấy cả hai điều - sức mạnh của Jesus và sự mảnh mai. Và nước mắt trong mắt mẹ Jesus, Mary.

Một người điên, chỉ mới vài năm trước đây, đã đập búa vào tảng đá mà Michelangelo đã làm, và khi người đó bị hỏi tại sao mình đã làm điều đó, người đó nói, "Tôi cũng muốn trở thành nổi tiếng. Michelangelo phải làm việc một năm; thế rồi ông ấy đã trở nên nổi tiếng. Tôi chỉ phải làm việc có năm phút thôi và tôi đã phá huỷ toàn thể bức tượng này. Và tên tôi đã lan đi khắp thế giới ở dòng tiêu đề đầu trên tất cả các báo."

Cả hai người đều làm việc với cùng tảng đá cẩm thạch đó. Một người là nhà sáng tạo, người kia là người điên.

Sau một năm, khi Michelangelo đã hoàn thành công trình này, ông ấy mời ông chủ tiệm tới nhà mình, vì ông ấy muốn chỉ cho ông này điều gì đó. Ông chủ tiệm không thể tin được vào mắt mình. Ông ấy nói, "Ông kiếm được ở đâu tảng đá cẩm thạch đẹp thế này?"

Và Michelangelo nói, "Ông không nhận ra sao? Nó là chính tảng đá xấu xí nằm chờ ngay trước tiệm nhà ông trong mười hai năm đấy." Và tôi nhớ tới sự vụ này bởi vì người chủ tiệm đã hỏi, "Ông làm thế nào mà nghĩ được rằng tảng đá xấu xí kia có thể biến thành bức tượng đẹp thế?"

Michelangelo nói, "Tôi đâu có nghĩ về điều đó. Tôi đã mơ tới việc làm ra bức tượng này, và khi tôi đi qua tảng đá đó tôi bỗng nhiên thấy Jesus, đang gọi tôi, 'Ta bị mắc vào trong tảng đá này. Giải phóng ta ra đi; giúp ta thoát khỏi tảng đá này.' Tôi thấy đích xác cùng bức tượng này trong tảng đá đó. Cho nên tôi đã làm mỗi một việc nhỏ thôi: tôi đã loại bỏ đi phần không cần thiết của tảng đá, và Jesus cùng Mary được giải phóng khỏi tù túng của mình."

Đáng ra sẽ là một đóng góp lớn nếu một người có tầm cỡ như Sigmund Freud, thay vì đi phân tích người ốm yếu và những giấc mơ của họ, lại làm việc trên những mơ ước của người lành mạnh về tâm lí, và không chỉ những người lành mạnh mà những người sáng tạo. Việc phân tích các giấc mơ của họ sẽ không chỉ ra rằng tất cả các giấc mơ đều là sự kìm nén. Việc phân tích các giấc mơ của họ sẽ chỉ ra rằng có những giấc mơ được sinh ra từ tâm thức sáng tạo hơn người thường có. Và giấc mơ của họ không ốm yếu, giấc mơ của họ lành mạnh đích thực. Toàn thể tiến hoá của con người và tâm thức của con người tuỳ thuộc vào những người mơ này.

Toàn thể sự tồn tại là một đơn vị hữu cơ. Bạn không chỉ nắm tay lẫn nhau, bạn đang nắm tay với cây cối. Bạn không chỉ thở cùng nhau, toàn thể vũ trụ đang thở cùng nhau.

Vũ trụ đang trong hài hoà sâu sắc. Chỉ con người quên mất ngôn ngữ của hài hoà, và công việc của tôi ở đây là để nhắc nhở bạn. Chúng ta không tạo ra hài hoà; hài hoà là thực tại của bạn. Nó chỉ là cái bạn đã quên mất về nó. Có lẽ nó hiển nhiên tới mức người ta có xu hướng quên mất nó. Có lẽ bạn được sinh ra trong nó; làm sao bạn có thể nghĩ về nó được?

Một chuyện ngụ ngôn cổ là thế này, một con cá có tâm trí thiên hướng triết học đi hỏi con cá khác, "Tôi đã nghe nói quá nhiều về đại dương; nó đâu nhỉ?" Và nó đang trong đại dương! Nhưng nó được sinh ra trong đại dương, nó đã sống trong đại dương; chưa bao giờ có bất kì tách biệt nào. Nó không thấy đại dương như một đối thể tách biệt với chính mình. Con cá già giữ con cá triết gia trẻ lại và bảo nó, "Đây là đại dương chúng ta đang ở trong."

Nhưng con triết gia trẻ nói, "Bác lại trẻ con rồi. Đây là nước và bác đang gọi là nó là đại dương. Tôi sẽ phải đi tìm thêm nữa, những người trí huệ quanh đây."

Con cá đi tới biết về đại dương chỉ khi nó bị ngư dân bắt và kéo ra khỏi đại dương, ném lên cát. Thế thì, lần đầu tiên nó hiểu rằng nó bao giờ cũng sống trong đại dương, đại dương đó là cuộc sống của nó và không có đại dương thì nó không thể tồn tại được.

Nhưng với con người lại có khó khăn. Bạn không thể bị lấy ra khỏi sự tồn tại được. Sự tồn tại là vô hạn, không có bến bờ nơi bạn có thể đứng tách rời và nhìn sự tồn tại. Dù bạn ở bất kì đâu, bạn sẽ là một phần của sự tồn tại.

Chúng ta tất cả đều cùng thở. Chúng ta là một phần của một dàn nhạc. Hiểu được điều đó là một kinh nghiệm lớn lao - đừng gọi nó là việc mơ, bởi vì việc mơ đã mang ý nghĩa rất sai do Sigmund Freud. Bằng không thì nó là một trong những từ đẹp nhất, rất thơ ca.

Và im lặng, hân hoan, hiện hữu - trong im lặng này, bạn sẽ cảm thấy mình đang được gắn với người khác. Khi bạn đang nghĩ, bạn tách rời khỏi người khác bởi vì bạn nghĩ ý nghĩ này còn người khác lại nghĩ ý nghĩ khác. Nhưng nếu bạn cả hai đều im lặng, thế thì tất cả mọi bức tường giữa các bạn biến mất.

Hai im lặng không thể vẫn còn là hai. Chúng trở thành một.

Tất cả các giá trị lớn lao của cuộc sống - tình yêu, im lặng, phúc lạc, cực lạc, tính thượng đế - làm cho bạn nhận biết về cái một mênh mông. Không có ai khác hơn bạn; chúng ta tất cả đều là những cách diễn đạt khác nhau của một thực tại, những bài ca khác nhau của một ca sĩ, những điệu vũ khác nhau của một vũ công, những bức tranh khác nhau - nhưng hoạ sĩ là một.

Nhưng đừng gọi nó là giấc mơ, bởi vì trong khi gọi nó là giấc mơ bạn không hiểu rằng đó là thực tại. Và thực tại đẹp hơn nhiều so với bất kì giấc mơ nào có thể đẹp. Thực tại phiêu diêu hơn, nhiều mầu sắc hơn, nhiều hân hoan hơn, nhiều điệu vũ hơn bạn có thể tưởng tượng. Nhưng chúng ta đang sống vô ý thức thế...

Vô ý thức đầu tiên của chúng ta là ở chỗ chúng ta nghĩ rằng chúng ta tách rời. Nhưng tôi nhấn mạnh rằng không con người nào là hòn đảo cả, chúng ta tất cả đều là một phần của một lục địa bao la. Có sự đa dạng, nhưng điều đó không làm cho chúng ta tách rời. Đa dạng làm cho cuộc sống giàu có hơn - một phần của chúng ta là ở trong Himalaya, một phần của chúng ta là ở trong các vì sao, một phần của chúng ta là ở trong những bông hồng. Một phần của chúng ta là ở trong con chim đang tung cánh, một phần của chúng ta là ở trong màu lục của cây cối. Chúng ta lan toả khắp nơi. Kinh nghiệm nó như thực tại sẽ làm biến đổi toàn thể cách tiếp cận của bạn với cuộc sống, sẽ làm biến đổi mọi hành động của bạn, sẽ làm biến đổi chính sự hiện hữu của bạn.

Bạn sẽ trở nên tràn đầy tình yêu; bạn sẽ trở nên tràn đầy kính trọng cuộc sống. Theo tôi, lần đầu tiên bạn sẽ trở nên mang tính tôn giáo thực sự - không phải là người Ki tô giáo, không phải là người Hindu, không phải là người Mô ha mét giáo, mà mang tính tôn giáo thuần khiết, thực sự.

Từ tôn giáo rất hay. Nó bắt nguồn từ một gốc có nghĩa là kết liên lại tất cả những người đã vượt ra ngoài dốt nát của mình; đem họ lại cùng nhau, đánh thức họ dậy để cho họ có thể thấy họ không tách rời.

Thế thì bạn không thể làm hại cho dù là một cái cây. Thế thì từ bi của bạn và tình yêu của bạn sẽ chỉ là tự phát - không phải do tu tập, không phải là cái gì đó của kỉ luật. Nếu tình yêu là kỉ luật, nó là giả. Nếu bất bạo lực được tu tập, nó là giả. Nếu từ bi được nuôi dưỡng, nó là giả. Nhưng nếu chúng tới một cách tự phát không cần nỗ lực nào của riêng bạn, thế thì chúng có thực tại sâu sắc thế, tinh tế thế...

Nhân danh tôn giáo, biết bao nhiêu tội ác đã được làm trong quá khứ. Nhiều người đã bị giết bởi những người tôn giáo hơn bất kì ai khác. Chắc chắn tất cả các tôn giáo này đều giả tạo, rởm.

Tôn giáo đích thực phải được sinh ra.

Có lần H.G. Wells được hỏi, khi ông ấy công bố cuốn lịch sử thế giới của mình - một công trình cực kì đồ sộ - "Ông nghĩ gì về nền văn minh?"

Và H.G. Wells đã nói, "Đó là một ý tưởng tốt, nhưng ai đó nên làm điều gì đó về nó để đem nó vào sự tồn tại."

Mãi cho tới giờ chúng ta vẫn chưa được văn minh đâu, chưa được văn hoá đâu, chưa có tính tôn giáo đâu. Nhân danh nền văn minh, nhân danh nền văn hoá, nhân danh tôn giáo chúng ta đã làm đủ mọi loại hành động man rợ - nguyên thuỷ, chưa là người, mang tính súc vật.

Con người đã sa ngã xa khỏi thực tại. Con người phải được đánh thức tới chân lí rằng chúng ta tất cả đều là một. Và điều đó không phải là giả thuyết; nó là kinh nghiệm của tất cả các thiền nhân, không ngoại lệ nào, trong nhiều thời đại, rằng toàn thể sự tồn tại là một, đơn vị hữu cơ.

Cho nên đừng lầm kinh nghiệm đẹp là giấc mơ. Gọi nó là giấc mơ sẽ cắt bỏ đi thực tại của nó. Giấc mơ phải được làm thực, chứ không phải thực tại đổi thành giấc mơ.

 
 
 
 

Bài  mới nhất

Bài  xem nhiều

Đăng  nhập