Bạn đang ở: Trang chủ Trích đoạn Nhận biết và chứng ngộ Nhận biết và tỉnh táo Chết - Nghĩa - Học
 
 
Nhận biết và tỉnh táo

Chết - Nghĩa - Học

Image result for meaning of life 

Ba điều cần được nhớ. Thứ nhất, chết. Nhớ lấy, mọi nhu cầu sống đều buộc bạn phải đi ra. Nếu bạn muốn đi vào trong, chết phải trở thành mối quan tâm cơ bản; bằng không bạn không thể đi vào trong được. Đó là lí do tại sao chuyện xảy ra là những người như Phật, người trở nên ý thức sâu sắc về chết, bắt đầu đi vào trong. Chỉ khi bạn trở nên nhận biết về chết bạn mới tạo ra nhu cầu để nhìn lại.

Sống nhìn ra ngoài. Chừng nào bạn chưa trở nên nhận biết về chết, tôn giáo là vô nghĩa với bạn. Đó là lí do tại sao con vật không có tôn giáo. Chúng sống động, chúng sống động nhiều như con người, hay thậm chí hơn, nhưng chúng không thể có ý thức về chết, chúng không thể quan niệm được về chết, chúng không thể thấy được chết trong tương lai. Chúng thấy rằng các con vật khác chết, nhưng điều không bao giờ xuất hiện cho con vật là chết này là chỉ báo về chết của nó nữa.

Với tâm trí con vật, chết bao giờ cũng xuất hiện cho con khác. Và nếu với bạn chết cũng chỉ là cái gì đó xảy ra cho người khác, bạn vẫn sống trong tâm trí con vật. Nếu bạn không nhận biết về chết, bạn còn chưa trở thành người. Đó là khác biệt cơ bản giữa con vật và con người - vì con vật không thể nhận biết về chết, chỉ con người có thể nhận biết. Nếu bạn không nhận biết về chết, bạn còn chưa là con người, và duy nhất con người mới tạo ra nhu cầu đi vào trong.

Với tôi, con người ngụ ý nhận biết về chết. Tôi không nói trở nên sợ chết đi; điều đó không phải là nhận biết. Chỉ nhận biết về sự kiện rằng chết đang tới ngày một gần và bạn phải được chuẩn bị cho điều đó.

Sống có nhu cầu riêng của nó; chết tạo ra nhu cầu riêng của nó. Đó là lí do tại sao xã hội trẻ hơn có tính phi tôn giáo - vì xã hội trẻ hơn còn chưa nhận biết về hiện tượng chết; nó đã không trở thành mối quan tâm trung tâm cho họ. Xã hội già hơn - chẳng hạn, Ấn Độ, một trong những xã hội già nhất trong sự tồn tại - nhận biết nhiều thế về chết. Vì nhận biết đó, sâu bên dưới Ấn Độ có tính tôn giáo. Cho nên điều đầu tiên: trở nên nhận biết về chết. Nghĩ về nó, nhìn vào nó, suy ngẫm về nó. Đừng sợ, đừng trốn khỏi sự kiện này. Nó có đó và bạn không thể thoát được nó! Nó đã tới trong sự tồn tại cùng bạn.

Chết của bạn được sinh ra cùng với bạn; bây giờ bạn không thể thoát được nó. Bạn đã che giấu nó trong bản thân bạn - trở nên nhận biết về nó đi. Khoảnh khắc bạn trở nên nhận biết rằng bạn sẽ chết, rằng chết là chắc chắn, toàn bộ tâm trí bạn sẽ bắt đầu nhìn theo hướng khác. Thế thì thức ăn là nhu cầu cơ bản cho thân thể, nhưng không là nhu cầu cơ bản cho hiện hữu, vì cho dù bạn có thức ăn, chết sẽ xuất hiện. Thức ăn không thể bảo vệ được bạn khỏi chết, thức ăn chỉ có thể trì hoãn. Thức ăn có thể giúp bạn trì hoãn. Nếu bạn có chỗ ở tốt hơn, nhà tốt, nó sẽ không bảo vệ bạn khỏi chết. Nó sẽ chỉ giúp cho bạn chết một cách thuận tiện, thoải mái. Và chết, bất kì lúc nào nó xảy ra một cách thoải mái hay không thoải mái, đều là như nhau.

Trong sống bạn có thể là nghèo hay giầu, nhưng chết là kẻ làm cân bằng vĩ đại. Chủ nghĩa cộng sản vĩ đại nhất là trong chết. Dù bạn sống theo cách nào, điều đó không tạo ra khác biệt; chết xảy ra một cách bình đẳng. Trong sống, sự bình đẳng là không thể được; trong chết, bất bình đẳng là không thể được. Trở nên nhận biết về nó, suy ngẫm về nó đi. Và không chỉ có chuyện chết là chắc chắn ở đâu đó trong tương lai: với ý tưởng rằng nó ở rất xa xôi, bạn sẽ lại không có khả năng suy ngẫm nó. Tâm trí có miền rất nhỏ; hội tụ của tâm trí là rất nhỏ. Bạn không thể nghĩ được bên ngoài ba mươi năm. Sau ba mươi năm sẽ có chết... cứ dường như bạn sẽ không chết. Ba mươi năm là lâu thế, khoảng cách là nhiều thế, dường như chết sẽ không xuất hiện.

Chết là có thể ngay chính khoảnh khắc tiếp, nhưng tâm trí sẽ không tin vào điều đó. Tôi nói điều đó và tâm trí bạn sẽ nói, "Không! Làm sao điều đó là có thể vào khoảnh khắc tiếp được? Nó còn xa xôi." Nhưng đó là thủ đoạn. Nếu bạn trì hoãn, bạn không thể suy ngẫm được. Nó phải gần tới mức bạn có thể hội tụ vào nó. Và khi tôi nói rằng khoảnh khắc tiếp điều đó là có thể, tôi ngụ ý điều đó. Nó có thể xảy ra, và bất kì khi nào nó xảy ra, nó sẽ là khoảnh khắc tiếp. Chỉ ngay trước nó, bạn không thể quan niệm được rằng nó sắp xảy ra.

Một người sắp chết: chỉ một khoảnh khắc trước người đó đã không bao giờ có thể nghĩ rằng chết là gần thế. Nó bao giờ cũng xảy ra trong khoảnh khắc tiếp - nhớ lấy. Nó bao giờ cũng xảy ra theo cách đó, và điều này bao giờ cũng sẽ là cách thức. Nó bao giờ cũng xảy ra trong khoảnh khắc tiếp. Đem nó lại gần để cho bạn có thể hội tụ vào nó, và chính việc hội tụ đó sẽ giúp bạn đi vào, một nhu cầu mới sẽ được tạo ra.

Thứ hai, bạn liên tục sống. Bạn liên tục tạo ra nghĩa và chủ định nhân tạo cho chính khoảnh khắc này. Bạn không bao giờ nghĩ về cuộc sống của bạn như một toàn thể, liệu nó có nghĩa nào hay không. Bạn liên tục tạo ra nghĩa mới, và bạn đẩy bản thân bạn vào những nghĩa mới đó. Đó là lí do tại sao người nghèo sống cuộc sống nhiều nghĩa hơn người giầu - vì người nghèo có nhiều thứ để thu lấy, và điều đó đem nghĩa cho cuộc sống của người đó. Nếu bạn thực sự giầu, điều đó nghĩa là bạn có mọi thứ mà có thể có và thế giới này không thể cung cấp bất kì cái gì cho bạn. Thế thì cuộc sống của bạn trở thành vô nghĩa. Bây giờ bạn không thể tạo ra bất kì nghĩa nào cho khoảnh khắc này, cho ngày này, để giúp bạn sống. Đó là lí do tại sao xã hội càng giầu, văn hoá càng sung túc, sự vô nghĩa càng được cảm thấy hơn. Xã hội nghèo hơn không bao giờ cảm thấy vô nghĩa.

Người nghèo quan tâm tới việc có nhà. Người đó sẽ làm việc vì điều đó trong nhiều năm. Cuộc sống của người đó có nghĩa; cái gì đó phải được đạt tới. Và khi người đó có được nhà, người đó sẽ sung sướng ít nhất trong vài ngày, nhưng thế rồi nhà lớn hơn có đó... Cho nên người đó sẽ liên tục di chuyển, làm cái này cái nọ, không bao giờ nghĩ về cuộc sống của mình như một toàn thể, liệu nó có nghĩa nào hay không. Người đó không bao giờ coi cuộc sống như một toàn thể.

Cứ tưởng tượng rằng bạn có mọi thứ - nhà, xe mà bạn khao khát, và mọi mơ ước của bạn đều được đáp ứng. Vậy bây giờ thì sao? Cứ tưởng tượng rằng bất kì cái gì bạn cần đều có đó, bạn có nó. Bây giờ thì sao? Đột nhiên nghĩa biến mất. Bạn đang đứng trên vực thẳm; không cái gì có thể được làm. Bạn trở thành vô nghĩa. Bạn đã là vô nghĩa rồi, chỉ mỗi điều không nhận biết. Cho dù bạn có được toàn thế giới, thế thì sao nào? Cái gì được đáp ứng?

Alexander tới Ấn Độ, và ông ấy gặp một thánh nhân lớn, Diogenes. Diogenes là một trong những tâm trí xuyên thấu nhất đã từng được sinh ra. Ông ấy thích sống trần trụi như Mahavir; ông ấy là Mahavir của văn minh và văn hoá Hi Lạp. Ông ấy đã bỏ mọi thứ, từ bỏ mọi thứ, không phải bởi vì qua từ bỏ ông ấy sẽ được bất kì cái gì - điều đó không phải là từ bỏ thực, không phải là từ bỏ đích thực. Nếu bạn từ bỏ cái gì đó để được cái gì đó, đó là mặc cả. Nếu bạn nghĩ rằng bạn sẽ có giữ chỗ nào đó trên cõi trời và đó là lí do tại sao bạn từ bỏ, đó không phải là từ bỏ. Nếu bạn từ bỏ thú vui thân thể để có thú vui tâm linh, đây không phải là từ bỏ.

Diogenes đã từ bỏ mọi thứ, không phải bởi vì không có nó ông ấy sẽ có được cái gì đó. Ông ấy đã từ bỏ chỉ để xem liệu khi ông ấy không có gì, liệu có bất kì nghĩa nào hay không. Ông ấy nghĩ rằng nếu người ta không sở hữu cái gì, nếu ngay cả thế thì người ta có nghĩa, chủ định, số mệnh, thế thì chết không thể triệt tiêu được cái gì, vì chết chỉ có thể triệt tiêu được đồ sở hữu và thân thể cũng là đồ sở hữu. Ông ấy đã bỏ mọi thứ. Ông ấy chỉ có một thứ: chiếc bát gỗ dùng để uống nước. Ông ấy nghĩ, "Cái này chẳng đáng là đồ sở hữu." Thế rồi một hôm ông ấy thấy một đứa trẻ uống nước bằng tay. Ông ấy lập tức vứt chiếc bát đi. Ông ấy nói, "Nếu đứa trẻ có thể uống nước bằng tay, mình còn kém hơn đứa trẻ sao?"

Khi Alexander tới Ấn Độ để chinh phục, để làm ra vương quốc thế giới, ai đó báo cho ông ấy rằng ngay trên đường, nơi ông ấy sẽ dừng lại, có một hiền nhân lớn đang ở đối diện với ông ấy. Ông ấy được bảo, "Ngài sẽ làm ra vương quốc thế giới, và ông ấy thậm chí đã vứt đi cả cái bát của mình vì ông ấy nói rằng khi ông ấy hạnh phúc mà không có nó, sao phải mang gánh nặng này? Còn ngài nói rằng chừng nào toàn thế giới còn chưa trở thành vương quốc của ngài, ngài không thể hạnh phúc được. Cho nên ông ấy chính là cực đối lập, và thật tốt nếu ngài gặp ông ấy."

Alexander như bị quyến rũ. Việc thường xảy ra là cái đối lập bao giờ cũng gây quyến rũ; nó có hấp dẫn dục sâu. Như đàn ông bị hấp dẫn tới đàn bà hay đàn bà bị hấp dẫn tới đàn ông, có cùng hấp dẫn với cái đối lập. Alexander không thể bỏ qua Diogenes được, nhưng để ông ấy đi tới Diogenes thì lại không hay, và không thể có chuyện Diogenes sẽ tới ông ấy - không có giải pháp.

Diogenes được thông báo. Nhiều, nhiều sứ giả tới để thông báo cho ông ấy rằng "Alexander Đại đế đang đi qua đường này. Sẽ là tốt nếu ông gặp ông ấy." Ông ấy nói, "Alexander Đại đế sao? Ai đã nói điều này cho ông! Ta nghĩ đích thân ông ấy nói. Cho nên bảo Alexander Đại đế rằng ông ấy chẳng có gì cho ta, và không có nhu cầu để ông ấy gặp ta - và ta là người rất hèn mọn." Ông ấy thường nói, "Thực sự, ta là con chó, không phải là con người chút nào - chỉ là một con chó, cho nên không có nhu cầu. Gặp con chó này là việc ở dưới nhân phẩm của ông ấy."

Thế thì Alexander phải tới. Diogenes tương truyền đã nói, "Tôi nghe nói ông sắp chiếm toàn thế giới, cho nên tôi nghĩ, tôi nhắm mắt lại và nghĩ, 'Được! Nếu ta chiếm được toàn thế giới, thế thì cái gì nữa?' Đây đã thường là vấn đề của ta: nếu ta chiếm được toàn thế giới, thế thì cái gì nữa?" Tương truyền rằng Alexander, sau khi nghe điều này, trở nên rất buồn. "Thế thì cái gì nữa?" ông ấy nói với Diogenes. "Đừng nói những điều như thế. Ông làm cho ta rất buồn."

Diogenes nói, "Nhưng ông sẽ trở nên rất buồn khi ông chiếm được toàn thế giới. Ta có thể làm được gì? Ta chỉ tưởng tượng, và ta đã đi tới kết luận rằng điều này là vô dụng. Ông đang làm nỗ lực tự tử. Bản thân ông đang cố chiếm toàn thế giới - vậy thế rồi thì cái gì nữa? Nếu ông thành công, thế thì cái gì nữa? "

Alexander quay về từ Diogenes rất bối rối, lo âu, buồn phiền. Ông ta nói với những người đi cùng, "Người này rất nguy hiểm. Ông ta đã làm tan tành mơ ước của ta." Và ông ấy không bao giờ có thể quên được, không bao giờ có thể tha thứ cho Diogenes. Ngày ông ấy chết, ông ấy nhớ lại Diogenes lần nữa, và ông ấy nói, "Có thể là người kia đúng: thế thì cái gì nữa?"

Cho nên điều tiếp bao giờ cũng cần ghi nhớ là bất kì cái gì bạn đang làm, bất kì cái gì bạn thành đạt, nhớ hỏi, "Nếu mình thành công, thế thì cái gì nữa?" Có nghĩa nào trong tất cả nó không, hay chỉ có nghĩa nhân tạo nào được được bạn trao cho bạn chỉ để phân chia, để tạo ra ảo vọng quanh bạn để cho bạn cảm thấy bạn đang làm cái gì đó xứng đáng - và mọi lúc bạn thực sự đang làm phí hoài cuộc sống và năng lượng, không làm bất kì cái gì xứng đáng! Chỉ có một điều xứng đáng: nếu bạn có thể trở nên hạnh phúc mà không có bất kì cái gì, không có bất kì phụ thuộc nào: nếu bạn có thể là phúc lạc một mình, một mình toàn bộ. Nếu không cái gì được cần cho phúc lạc của bạn, chỉ thế thì bạn mới có thể phúc lạc; bằng không bạn sẽ ở trong khổ, bao giờ cũng trong khổ.

Phụ thuộc là khổ, và những người phụ thuộc vào đồ sở hữu, những người phụ thuộc vào tri thức được tích luỹ, những người phụ thuộc vào cái này cái nọ, họ đang giúp cho khổ riêng của họ trở nên được tích luỹ ngày càng nhiều hơn. Cho nên vấn đề tiếp cần nhớ là hỏi liệu bạn có bất kì nghĩa nào không, hay liệu bạn chỉ trôi nổi mà không có bất kì nghĩa nào. Bạn có chỉ làm ra niềm tin rằng cái này cái nọ là nghĩa của sự tồn tại của bạn?

 Một người thường tới tôi. Ông ấy thường nói rằng nếu con trai ông ấy được vào đại học, rằng điều đó sẽ là tất cả và ông ấy sẽ rất hạnh phúc. Ông ấy là một người nghèo, một thư kí rất bình thường, và đó đã là mơ ước duy nhất của ông ấy, rằng con trai ông ấy sẽ được vào đại học. Thế rồi đứa con trai được vào đại học. Bây giờ đứa con trai đã trở thành quan chức lâm nghiệp. Vài tháng sau đứa con đã ở đây và nó bảo tôi, "Cháu chỉ được sáu trăm rupees một tháng. Cháu có hai con và đây là mơ ước duy nhất của cháu, rằng chúng có thể có được giáo dục tốt; có vậy thôi. Cháu làm việc chăm chỉ. Nếu chúng có thể được giáo dục tốt và nếu cháu có thể cho một trong các đứa con ra nước ngoài học tập, đó là mọi điều cháu hỏi."

Bố anh ta không còn nữa; ông ấy đã chết. Đây đã là nghĩa của ông ấy trong cuộc sống, chủ định của ông ấy - làm cho con trai ông ấy có giáo dục và có chỗ làm tốt. Bây giờ đứa con trai có chỗ làm tốt, và bây giờ đứa con trai này có cùng chủ định, để giúp cho con anh ta trở nên có giáo dục và có chỗ làm tốt. Và anh ta sẽ chết, và những đứa trẻ đó sẽ liên tục làm cùng điều vô nghĩa.

Nghĩa của mọi điều này là gì? Bạn đang làm gì? Chỉ để thời gian qua đi sao? Chỉ phá huỷ cuộc sống sao? Hay bạn có nghĩa đích thực nào đó mà bạn có thể nói ra làm cho bạn hạnh phúc, phúc lạc? Đây là xem xét thứ hai mà sẽ quay bạn vào bên trong.

Và thứ ba, con người liên tục quên. Bạn liên tục quên mọi thứ. Bạn đã giận hôm qua, và bạn đã hối hận điều đó. Bây giờ bạn đã quên, và nếu cùng kích thích được cho bạn lần nữa, bạn sẽ lại giận nữa. Điều này đã là như vậy trong cả đời bạn: bạn liên tục lặp lại cùng các thứ.

Người ta nói rằng tìm ra một người học qua cuộc sống là rất phi thường - rất hiếm. Thực sự, không ai học. Nếu bạn học, thế thì bạn không thể phạm cùng sai lầm hai lần. Nhưng bạn liên tục phạm cùng thứ lặp đi lặp lại. Thay vì thế, bạn càng phạm sai lầm, bạn càng trở thành nguồn để phạm nó. Bạn giận lặp đi lặp lại, và bạn hối hận điều đó lặp đi lặp lại, và bạn đã không học được cái gì. Bị một kích thích, bạn sẽ nổi giận, và bạn sẽ làm cùng sự điên khùng, và thế rồi bạn sẽ lại hối hận - điều đó cũng là một phần của nó. Và thế thì bạn sẽ lại sẵn sàng để bị kích thích và nổi giận.

Điều thứ ba: nếu bạn muốn quay vào trong, học đi! Bất kì cái gì bạn làm, học qua nó. Rút ra điều bản chất của nó. Nhìn lại sau vào điều bạn đã từng làm với cuộc sống của bạn và năng lượng của bạn và thời gian của bạn. Cùng sai lầm, cùng sự ngu xuẩn, cùng ngu si, lặp đi lặp lại.

Cho nên bạn di chuyển trong bánh xe. Tuy nhiên, nói bạn di chuyển bánh xe là không tốt; thay vì thế, bánh xe di chuyển bạn. Một cách máy móc, bạn cứ đi và đi mãi. Đó là lí do tại sao ở Ấn Độ chúng ta đã gọi thế giới là sansar. Sansar nghĩa là bánh xe quay liên tục, và bạn chỉ bám lấy nan hoa nào đó trên nó và bạn liên tục di chuyển.

Chừng nào bạn chưa học cái gì đó về bánh xe này, cái vòng luẩn quẩn này, sansar này, chừng nào bạn chưa học cái gì đó về nó, bạn sẽ không rời khỏi nan hoa và nhảy ra khỏi nó. Cho nên có ba từ, ba từ khoá:

Chết: làm nó thành suy ngẫm thường xuyên.

Nghĩa: liên tục tìm nó trong đời bạn.

Và học: học qua cuộc sống của bạn, vì không có việc học khác. Kinh sách sẽ không cho bạn cái gì.

Nếu cuộc sống riêng của bạn không thể cho bạn cái gì đó, không cái gì có thể trao nó cho bạn. Học qua cuộc sống riêng của bạn đi, kết luận qua nó đi. Bạn đã từng làm cái gì với bản thân bạn? Nếu bạn đang trong bánh xe, nhảy ra khỏi nó đi. Nhưng để biết rằng bạn đang ở trên bánh xe, bạn sẽ phải đi sâu vào trong việc hiểu và học. Ba điều này sẽ giúp bạn quay vào trong.

 

Từ “Vigyan Bhairav Mật tông - tập 2”

 
 
 
 

Bài  mới nhất

Bài  xem nhiều

Đăng  nhập