Bạn đang ở: Trang chủ Trích đoạn Nhận biết và chứng ngộ Các khái niệm trong cuộc sống Bản ngã và cái Ngã
 
 
Các khái niệm trong cuộc sống

Bản ngã và cái Ngã

Related image

 

Đạo đức là chính trị xã hội. Nó là ngoại giao. Và từng đứa trẻ đều phải được nuôi dưỡng lớn lên theo cách mà nó khớp với xã hội, có vậy thôi. Vì xã hội quan tâm tới các thành viên hiệu quả. Xã hội không quan tâm rằng bạn phải đạt tới tự biết. Xã hội bao giờ cũng chống lại tôn giáo. Do đó có việc đóng đinh Jesus, sát hại Socrates - vì họ cũng không khớp.

Hai kiểu người không khớp. Một: ai đó đã phát triển một bản ngã phản xã hội; người đó sẽ không bao giờ khớp. Nhưng người đó có thể bị đưa ra toà xét xử. Có khả năng đó. Bạn có thể tra tấn người đó, bạn có thể trừng phạt người đó, và người đó có thể trở lại ý thức. Việc tra tấn có thể là quá nhiều, và người đó có thể được chuyển đổi. Thế rồi có một kiểu người khác, người không thể được cho xã hội - một Jesus. Ông ấy không phải là tội phạm, nhưng ông ấy không có bản ngã. Làm sao bạn có thể làm khớp cho một người không có bản ngã? Người có có vẻ tuyệt đối vô trách nhiệm, nhưng người đó không thế. Người đó có cam kết lớn hơn với Thượng đế. Người đó không có cam kết với xã hội.

Người được cam kết với Thượng đế không bận tâm. Người đó có chiều sâu đạo đức khác. Nó không tới từ các chuẩn mực - nó tới từ việc tự biết của người đó.

Nhưng thế thì vấn đề nảy sinh vì xã hội đã tạo ra chuẩn mực đạo đức của họ. Những chuẩn mực đạo đức đó do con người làm ra. Bất kì khi nào một Jesus hay một Phật xảy ra, người đó không bận tâm về các tục lệ do con người làm ra. Người đó có cam kết lớn hơn; người đó được tham gia cùng cái Toàn thể. Từng khoảnh khắc người đó quyết định việc đáp ứng của mình qua nhận biết của người đó, không qua ước định; cho nên không ai biết về người đó, về điều người đó sẽ làm. Người đó là không thể dự đoán được.

Xã hội có thể dung thứ cho những kẻ tội phạm, nhưng họ không thể dung thứ cho Jesus và Socrates - điều đó là không thể được. Và những người này là gần như không thể được. Bạn không thể làm được bất kì cái gì về họ vì họ không sai. Và nếu bạn cố hiểu thế thì, họ sẽ chuyển đổi bạn - bạn không thể chuyển đổi được họ. Cho nên tốt hơn cả là giết ngay họ. Khoảnh khắc xã hội trở nên nhận biết, nó giết họ ngay lập tức vì nếu bạn nghe họ, có nguy hiểm. Nếu bạn nghe họ, bạn sẽ bị chuyển đổi. Và không có khả năng năng nào chuyển đổi họ, cho nên tốt hơn cả là được hoàn toàn kết thúc, không có quan hệ gì với họ. Bạn không thể cho họ vào tù, vì ở đó họ cũng sẽ vẫn trong quan hệ với xã hội. Họ sẽ tồn tại. Chính sự tồn tại của họ là quá nhiều - họ phải bị giết đi. Và thế thì, khi các tu sĩ tiếp quản, thế thì không có vấn đề gì. Giáo hoàng ở Vatican là một phần của xã hội; Jesus không bao giờ là vậy.

Đó là khác biệt giữa giáo phái và tôn giáo. Tôn giáo không bao giờ là một phần của bất kì xã hội nào. Nó là phổ quát, nó có tính tồn tại, và rất, rất nguy hiểm. Bạn không thể tìm được người nào nguy hiểm hơn người tôn giáo, người nổi dậy nào nguy hiểm hơn người tôn giáo, người cách mạng nào nguy hiểm hơn người tôn giáo. Vì cách mạng của người đó là tuyệt đối tới mức không có khả năng nào cho bất kì thoả hiệp nào với người đó. Và vì người đó biết điều người đó làm, người đó tuyệt đối chắc chắn, tới mức bạn không thể chuyển đổi được người đó. Và người đó lại có tính lây nhiễm. Nếu người đó có đó người đó sẽ lan toản như bệnh dịch, người đó sẽ làm tiêm nhiễm nhiều người.

Jesus phải bị giết. Ki tô giáo có thể được chấp nhận, nhưng không phải Christ. Ki tô giáo là gì? Ki tô giáo là nỗ lực của xã hội để thay thế Christ. Christ là nguy hiểm, cho nên xã hội tạo ra Ki tô giáo quanh ông ấy. Ki tô giáo là được vì nó là hiện tượng xã hội, chính trị xã hội. Nhà Thờ là được, linh mục là được - người sáng lập là nguy hiểm. Đó là lí do tại sao có ba trăm tôn giáo tồn tại trên thế gian. Làm sao có thể có ba trăm tôn giáo!

Khoa học có một thôi. Bạn không thể có khoa học Cơ đốc giáo và khoa học Tin lành. Bạn không thể có khoa học Mô ha mét giáo và khoa học Hindu. Khoa học là một. Làm sao tôn giáo có thể có ba trăm được? Chân lí không thể có tính giáo phái. Chân lí là một và phổ quát. Chỉ một tôn giáo tồn tại. Phật thuộc vào tôn giáo đó. Jesus thuộc vào tôn giáo đó. Krishna, Mohammed, tất cả họ thuộc vào tôn giáo đó. Và thế rồi có ba trăm tôn giáo - đây là những tôn giáo giả, đây là những thủ đoạn mà xã hội đã giở ra với bạn, đây là cái thay thế, sự bắt chước.

Đây là một phần của chính trị xã hội. Ki tô giáo là chính trị, Hindu giáo là chính trị, Phật giáo là chính trị. Phật, Jesus, Krishna, họ không mang tính xã hội chút nào. Họ không phản xã hội - họ ở bên ngoài xã hội.

Cho nên có hai nguy hiểm cho xã hội: người phản xã hội, tội phạm; bạn có thể giải quyết họ. Họ có thể nguy hiểm, nhưng cái gì đó có thể được làm về họ; họ không nguy hiểm thế. Thế rồi có một nhóm người ở bên ngoài xã hội. Họ là không thể được. Bạn không thể thay đổi được họ. Họ sẽ không sẵn sàng làm bất kì thoả hiệp nào.

Xã hội tạo ra bản ngã vì bản ngã có thể bị kiểm soát và thao túng. Cái Ngã không bao giờ có thể bị kiểm soát và thao túng. Không ai đã bao giờ nghe nói về xã hội kiểm soát cái Ngã - không thể được. Và đứa trẻ cần một trung tâm; đứa trẻ là hoàn toàn vô nhận biết về trung tâm riêng của nó. Xã hội cho nó một trung tâm và đứa trẻ dần dần bị thuyết phục rằng đây là trung tâm, bản ngã mà xã hội trao cho.

Đứa trẻ quay về nhà nó. Nếu nó được nhất lớp, cả gia đình sung sướng. Bạn ôm và hôn nó, và bạn công kênh đứa trẻ trên vai và nhảy múa và bạn nói: Đứa trẻ giỏi làm sao! Con là niềm tự hào của chúng ta. Bạn đang cho nó bản ngã, bản ngã tinh vi. Và nếu đứa trẻ về nhà chán nản, không thành công, thất bại, nó không thể đỗ, hay nó chỉ trên hàng chót, thế thì không ai khen ngợi nó và đứa trẻ cảm thấy bị bác bỏ. Nó sẽ cố gắng vất vả lần sau, vì trung tâm cảm thấy bị rung chuyển.

Bản ngã bao giờ cũng bị rung chuyển, bao giờ cũng trong việc tìm thức ăn, rằng ai đó phải khen ngợi nó. Đó là lí do tại sao bạn liên tục đòi có sự chú ý.

Nếu chồng đi vào phòng và không nhìn vợ, rắc rối có đó. Nếu anh ta quan tâm tới báo của mình hơn, rắc rối có đó. Làm sao bạn dám quan tâm tới báo chí nhiều hơn khi vợ bạn có đó? Đó là lí do tại sao điều đó bao giờ cũng là khổ. Nếu một người rất, rất vĩ đại thế thì vợ người đó bao giờ cũng là vấn đề. Điều ngược lại cũng sẽ là vậy: nếu vợ rất, rất vĩ đại, chồng cô ấy sẽ là vấn đề. Cứ hỏi vợ những người đàn ông vĩ đại mà xem. Người vĩ đại có nhiều thứ sâu hơn để làm. Một Socrates; ông ấy quan tâm tới suy ngẫm nhiều hơn tới vợ ông ấy, và đó là vết thương. Vợ của Socrates liên tục đay nghiến. Ông ấy đã chăm chú ở đâu đó khác. 'Cái gì đó quan trọng hơn mình sao?' Điều nay làm rung chuyển bản ngã.

Tôi đã nghe: Mulla Nasrudin và vợ anh ta đang đi dự bữa tiệc rượu, và Mulla nói: 'Em yêu, Có người nào đã bao giờ nói với em: em quyến rũ làm sao, đẹp làm sao, kì diệu làm sao?' Vợ anh ta cả thấy rất, rất sướng âm ỉ. Cô ta nói: 'Em tự hỏi tại sao không ai đã bao giờ nói với em điều này.' Nasrudin nói: 'Thế thì em có cái ý tưởng đó từ đâu?'

Bạn có ý tưởng về bạn là ai từ những người khác. Nó không phải là kinh nghiệm trực tiếp. Chính là từ những người khác mà bạn có ý tưởng về bạn là ai. Họ hình thành nên trung tâm của bạn. Trung tâm này là giả, vì bạn mang trung tâm thực của bạn. Nó không là việc của bất kì ai. Không ai hình thành nên nó. Bạn đi cùng nó. Bạn được sinh ra cùng nó.

Cho nên bạn có hai trung tâm. Một trung tâm bạn tới cùng nó, cái do đích thân sự tồn tại trao cho. Đó là cái Ngã. Và trung tâm kia, được xã hội tạo ra, là bản ngã - nó là thứ giả - và nó là thủ đoạn rất lớn. Qua bản ngã xã hội đang kiểm soát bạn. Bạn phải cư xử theo cách nào đó, vì chỉ thế thì xã hội ca ngợi bạn. Bạn phải bước đi theo cách nào đó; bạn phải cười theo cách nào đó; bạn phải tuân theo phong tục tập quán nào đó, đạo đức, chuẩn mực. Chỉ thế thì xã hội sẽ ca ngợi bạn, và nếu nó không vậy, bản ngã của bạn sẽ bị đập tan. Và khi bản ngã bị đập tan, bạn không biết bạn ở đâu, bạn là ai. Người khác đã cho bạn ý tưởng. Ý tưởng đó là bản ngã.

Cố hiểu nó sâu nhất có thể được đi, vì điều này phải bị vứt đi. Và chừng nào bạn chưa vứt nó đi bạn sẽ không bao giờ có khả năng đạt tới cái Ngã. Vì bạn bị nghiện với trung tâm này, bạn không thể hành động, và bạn không thể nhìn vào cái Ngã.

Và nhớ, sẽ có một thời kì chuyển tiếp, một khoảng hở, khi bản ngã sẽ bị đập tan, khi bạn sẽ không biết bạn là ai, khi bạn sẽ không biết bạn đang đi đâu, khi mọi biên giới sẽ tan ra. Bạn sẽ đơn giản hoang mang, sự hỗn độn. Vì hỗn độn này, bạn sợ mất bản ngã. Nhưng nó phải là như vậy. Người ta phải trải qua hỗn độn trước khi người ta đạt tới trung tâm thực.

Và nếu bạn mạnh dạn, thời kì này sẽ là nhỏ. Nếu bạn sợ, và bạn lại rơi trở lại bản ngã, và bạn lại bắt đầu thu xếp nó, thế thì điều đó có thể rất, rất lâu; nhiều kiếp có thể bị phí hoài.

Chứng ngộ bao giờ cũng là bất thần. Không có cái gì giống như chứng ngộ dần dần. Sự dần dần tới nếu bạn không đủ can đảm, nó bắt nguồn từ nỗi sợ của bạn. Thế thì bạn lấy một bước tới trung tâm, trung tâm thực, và bạn trở nên sợ - bạn lui lại. Nó cũng giống như trẻ nhỏ đứng trên cửa nghĩ tới đi, nhưng có bóng tối. Nó nhìn ra, quay lại, lại thu lấy chút dũng cảm, lại nhìn.

Tôi đã nghe nói: Một cậu bé đi thăm ông bà. Nó mới bốn tuổi. Trong đêm khi bà cho nó đi ngủ, nó đột nhiên bắt đầu kêu khóc và nói: 'Cháu muốn về nhà. Cháu sợ tối.' Nhưng bà nói: 'Bà biết rõ là ở nhà cháu cũng ngủ trong tối, bà chưa bao giờ thấy đèn bật lên. Thế sao cháu sợ ở đây?' Cậu bé nói: 'Dạ, điều đó đúng - nhưng đó là tối của cháu.' Tối này hoàn toàn không được biết.

Ngay cả với tối bạn cảm thấy: Cái này là của tôi. Bên ngoài - cái tối không biết. Với bản ngã bạn cảm thấy: Đây là tối của tôi. Nó có thể phiền hà, có thể nó tạo ra nhiều khổ, nhưng dầu vậy - của tôi. Cái gì đó để ôm giữ, cái gì đó để níu bám, cái gì đó ở bên dưới chân; bạn không trong chân không, không trong trống rỗng. Bạn có thể khổ, nhưng ít nhất bạn hiện hữu. Ngay cả bị khổ cũng cho bạn một cảm giác về 'tôi đây'. Hành động từ nó, nỗi sợ tiếp quản; bạn bắt đầu cảm thấy sợ cái tối không biết và hỗn độn - vì xã hội đã xoay xở để xoá đi phần nhỏ của bản thân bạn.

Điều đó cũng giống như đi vào trong rừng. Bạn làm quang đãng chút ít, bạn dọn quang mảnh đất nhỏ; bạn làm hàng rào, bạn làm lều nhỏ; bạn làm cái vườn nhỏ, bãi cỏ, và bạn thấy được. Bên ngoài hàng rào của bạn - rừng, thú hoang. Ở đây mọi thứ là được; bạn đã lập kế hoạch mọi thứ. Đây là cách nó đã xảy ra.

Xã hội đã làm việc dọn quang chút ít trong ý thức của bạn. Xã hội đã dọn sạch hoàn toàn chỉ một phần nhỏ, ràu dậu nó lại. Mọi thứ là được ở đó. Đó là điều mọi đại học đang làm. Toàn thể nền văn hoá và việc ước định chỉ là để dọn sạch một phần để cho bạn có thể cảm thấy như ở nhà tại đó.

Và thế rồi bạn trở nên sợ. Bên ngoài hàng rào có nguy hiểm. Bên ngoài hàng rào bạn hiện hữu như bên trong hàng rào bạn hiện hữu - và tâm trí có ý thức của bạn chỉ là một phần, một phần mười của toàn thể bản thân bạn. Chín phần mười đang chờ đợi trong bóng tối. Và trong chín phần mười đó, ở đâu đó trung tâm thực của bạn đang được ẩn kín.

Người ta phải táo bạo, dũng cảm. Người ta phải tiến một bước vào trong cái Không biết. Một thoáng chốc mọi biên giới sẽ mất đi. Một thoáng chốc bạn sẽ cảm thấy chóng mặt. Một thoáng chốc, bạn sẽ cảm thấy rất sợ và run lên, dường như động đất đã xảy ra. Nhưng nếu bạn dũng cảm và bạn không quay lui, nếu bạn không rơi lại vào bản ngã và bạn đi tiếp đi tiếp, có một trung tâm ẩn kín bên trong bạn mà bạn đã từng mang đi trong nhiều kiếp. Đó là linh hồn bạn, atma, cái Ngã. Một khi bạn tới gần nó, mọi thứ thay đổi, mọi thứ lắng đọng. Nhưng bây giờ việc lắng đọng này không được làm bởi xã hội. Bây giờ mọi thứ trở thành hài hoà, không hỗn độn; một trật tự mới nảy sinh. Nhưng điều này không còn là trật tự của xã hội - nó là chính trật tự của bản thân sự tồn tại.

Đó là điều Phật gọi là dhamma-pháp, Lão Tử gọi là đạo, Heraclitus gọi là logos. Nó không do con người làm ra. Nó là chính trật tự của bản thân sự tồn tại. Thế thì mọi thứ đột nhiên lại là đẹp, và lần đầu tiên thực sự đẹp, vì những thứ con người làm không thể là đẹp. Nhiều nhất bạn có thể che giấu cái xấu của chúng, có vậy thôi. Bạn có thể trang hoàng cho chúng nhưng chúng không bao giờ có thể là đẹp.

Sự khác biệt cũng giống như khác biệt giữa hoa thực và hoa nhựa hay hoa giấy. Bản ngã là hoa nhựa - chết. Nó có vể như hoa, nó không là hoa. Bạn không thể thực sự gọi nó là hoa. Ngay cả về mặt ngôn ngữ, gọi nó là hoa là sai, vì hoa là cái gì đó nở hoa. Và thứ nhựa này chỉ là một vật, không phải là việc nở hoa. Nó là chết. Không có sự sống trong nó.

 

Từ "Trở về Cội nguồn"

 
 
 
 

Bài  mới nhất

Bài  xem nhiều

Đăng  nhập