Bạn đang ở: Trang chủ Trích đoạn Nhận biết và chứng ngộ Các khái niệm trong cuộc sống Gắn bó và sầu não
 
 
Các khái niệm trong cuộc sống

Gắn bó và sầu não

Related image

 

Tại sao ông ấy đã nhóm hai điều này - sầu não và gắn bó - với nhau? Chúng được nhóm lại với nhau bởi vì hai điều này là một; chúng là những bộ phận cùng xảy ra, không tránh khỏi của cùng một hoàn cảnh tâm trí. Trong hai điều này, một điều không bao giờ đứng một mình. Cho nên hiểu chúng cho đúng đi. Tâm trí bị gắn bó thì sẽ buồn rầu và sầu não nữa; và nơi không có buồn rầu sầu não không thể có gắn bó được. Thực ra, sầu não xảy ra khi đối thể của gắn bó bị phá huỷ. Không có lí do nào khác cho buồn rầu. Giả sử tôi có gắn bó với ai đó: nếu người đó chết, tôi bị đắm chìm trong buồn rầu. Buồn rầu tựa như cái bóng đi theo gắn bó. Nếu tôi không có gắn bó với bất kì ai, không thể buồn được, cho dù tôi ước thế.

Có một ngôi nhà mà tôi bị gắn bó. Nếu nó bị cháy tôi cảm thấy sầu não. Có sầu não ngay khi gắn bó bị dứt đoạn và đứt gẫy - bất kì đâu nó gặp khó khăn, bất kì đâu nó bị tan vỡ, bất kì đâu nó bị chống đối. Và nhớ lấy, khi sầu não tới thì bạn sẽ phải tạo ra gắn bó để cứu lấy bản thân bạn khỏi sầu não. Khi sầu não tới bạn sẽ phải tìm ra một đối thể mới cho gắn bó của bạn, để cứu bản thân bạn khỏi sầu não, để tránh xa nó. Nếu một người bạn yêu chết đi, bạn không có khả năng quên được người đó chừng nào bạn chưa tìm thấy cái thay thế để yêu. Khó quên gắn bó cũ chừng nào bạn còn chưa ném nó đi và thay thế nó bởi việc bầy tỏ yêu của bạn cho cái thay thế mới.

Cho nên sầu não tới khi gắn bó bị tan vỡ, và để trốn chạy khỏi sầu não đó chúng ta phải tạo ra những đối thể mới cho gắn bó của mình. Vậy cái vòng luẩn quẩn này liên tục tiếp diễn. Mọi gắn bó đều đem tới sầu não và mọi sầu não bị kìm nén bởi những đối thể mới của gắn bó. Bệnh tật tới; thuốc phải được cho, và nó gây ra các kiểu bệnh tật khác. Thế rồi thuốc mới được đưa ra cho bệnh mới và những bệnh mới này làm phát sinh những bệnh mới nữa. Vậy là cái vòng này liên tục tiếp diễn. Cho nên đó là một quyết định trí huệ gộp nhóm hai điều này với nhau.

Đây là lí do tại sao người ta nói rằng người biết thì trở nên tự do khỏi sầu não và gắn bó. Làm sao những ý tưởng về của tôi và của anh có thể tới được với người thấy bản thân mình trong mọi đối thể hữu tình và vô tình và thấy tất cả chúng trong bản thân người đó? Thế thì làm sao gắn bó được tạo ra? Nó được tạo ra chỉ khi bạn gắn bản thân bạn với ai đó, và nói, “Cái này là của tôi, phần còn lại không phải của tôi,” hay khi bạn nói, “Nhà này là của tôi, phần còn lại không phải là của tôi.”

Khi tôi tới đây, một người đàn bà nào đó tới gặp tôi. Bà ấy nói, “Do ân huệ lớn của thầy cửa hàng của con trai tôi được cứu khỏi bị cháy. Nhà kế bên bị cháy, và lửa sắp lan sang cửa hàng chúng tôi. Nhưng cửa hàng của chúng tôi đã được cứu.” Bà ấy mang đồ ngọt tới biếu tôi. Bà ấy vui mừng rằng cửa hàng của con bà ấy đã được cứu. Không, bà ấy không thương tiếc chút nào cho những nhà đã bị lửa tàn phá, vì bà ấy không có gắn bó với chúng. Ngược lại, bà ấy hài lòng vì nhà bà ấy gắn bó đã được cứu thoát.

Gắn bó bao giờ cũng mang tính loại trừ; nó bám vào cái này và bỏ ra phần còn lại. Nó nói, “Đây là vợ tôi, đây là chồng tôi, đây là con tôi, đây là nhà tôi, đây là cửa hàng của tôi” - có cái tôi trong tất cả những thứ này - “và tôi không quan tâm tới những cái còn lại!” Nếu bất kì điều gì xảy ra cho phần còn lại, nó không ảnh hưởng tới bạn theo bất kì cách nào, nó không tạo ra khác biệt gì cho bạn. Bạn hài lòng rằng cái của riêng bạn được cứu thoát.

Mức độ gắn bó giảm đi khi trường gắn bó trải rộng ra. Gắn bó lớn nhất là với bản thân người ta, vì không cái gì dường như là ‘của tôi’ nhiều hơn bản thân người ta. Cho nên, chẳng hạn, dường như là con thuyền đang chìm, có một người chồng và một người vợ đang trong thuyền, và tình huống là tới mức chỉ một trong hai người có thể được cứu, thế thì cả hai đều sẽ muốn được cứu. Nếu lửa bùng lên trong nhà, người chủ sẽ nhảy ra trước hết và rồi hỏi han về các thành viên khác trong gia đình. Một người biết tới đám cháy không sớm hơn bản thân người đó chạy ra. Cho nên, gắn bó được tập trung phần lớn quanh cái tôi; nó là liên kết mạnh nhất với cái tôi. Thế rồi nó giảm dần đi khi trường của cái ‘của tôi’ mở rộng ra. Nó sẽ ít hơn khi hướng tới gia đình, ít nữa khi hướng tới thành phố, càng ít nữa khi hướng tới quốc gia, và thậm chí còn ít hơn nữa khi hướng tới toàn thể nhân loại. Và nếu mọi người đang sống trên hành tinh khác nào đó, sẽ không có gắn bó nào hướng tới họ.

Các nhà khoa học tuyên bố rằng có sự sống trên ít nhất năm mươi nghìn hành tinh khác. Chúng ta không biểu lộ sự gắn bó gì với họ cả. Ngay cả hướng tới nhân loại cũng dường như tối thiểu. Chúng ta vẫn còn không quan tâm và không bị ảnh hưởng khi bẩy trăm nghìn người chết ở Pakistan. Nếu một người chết trong gia đình chúng ta, chúng ta bị tác động sầu não hơn là khi biết bao nhiêu người chết ở Pakistan, và nếu một ngón tay chúng ta bị đứt, chúng ta trải nghiệm đau hơn là chúng ta cảm thấy khi bẩy trăm nghìn người kia chết. Khi chúng ta tiến dần tới cái ‘tôi’, gắn bó trở nên tập trung hơn, và khi chúng ta đi xa khỏi cái ‘của tôi’, bóng dáng của nó trở nên mờ nhạt và hiếm hơn.

Gắn bó là cái bóng của bản ngã. Gắn bó lập tức được tạo ra ở bất kì chỗ nào bạn thấy ‘tôi đây’. Nhưng như tôi đã nói, gắn bó mang tính loại trừ; để làm gắn bó thành có thể, cái gì đó hay ai đó phải bị loại ra. Do đó, hiền nhân này nói, người đã thấy mọi đối thể hữu tình và vô tình trong bản thân mình, trở thành không loại trừ; cảm giác trong người đó bây giờ là, “Tất cả đều là của ta.” Người đó trở thành người bao hàm tất cả. Thế thì gắn bó không xảy ra, bởi vì bây giờ không có nền tảng cho nó.

Khi tất cả đều là ‘của tôi’, không có chủ định nào trong việc gọi bất kì ai là của tôi. Có chủ định cho việc nói ‘của tôi’ chừng nào có chủ định cho việc nói ‘của bạn’ - có ai đó không phải là ‘của tôi’. Cho nên bạn tạo ra biên giới, bạn vẽ ra đường bao để chỉ ra giới hạn của cái ‘của tôi’. Bạn tạo ra bức tường, biên giới. Bên ngoài giới hạn này, một thế giới khác bắt đầu mà với nó bạn không quan tâm chút nào. “Dù nó chết hay bị tàn phá là không liên quan tới cái của tôi.” Phía bên này của biên giới là thế giới của bạn, vì cái đó mà bạn mong muốn rằng không có khổ, không có tai hoạ, không có đau buồn, vì bạn bị sầu não khi nó gặp rắc rối.

Upanishad nói gắn bó của người ta tan biến đi khi người đó thấy bản thân mình không chỉ trong mọi loài vật, không chỉ trong mọi vật sống, mà trong mọi đối thể hữu tình và vô tình, thậm chí trong từng hạt cát - tức là nói trong bất kì sự tồn tại nào trong thế giới này. Thế thì không có gắn bó nào còn lại. Gắn bó có đó trong khi biên giới có đó. Gắn bó không thể vô giới hạn được. Nhớ lấy, gắn bó vô giới hạn là không thể được. Nó sống bên trong các giới hạn. Khi biên giới mở rộng dần ra, gắn bó yếu đi; và khi các giới hạn hẹp lại, gắn bó trở nên mạnh thêm. Trong cái vô giới hạn, gắn bó biến mất.

Và thế thì làm sao sầu não có thể có được khi gắn bó đã biến mất? Nó không tồn tại mà không có gắn bó. Nếu không có gắn bó, không có sầu não. Cho nên Upanishad gọi người đó là người trí huệ, người đứng ngoài cả gắn bó và sầu não. Và làm sao người đó đứng ngoài? Người đó đứng ngoài bởi việc thấy bản thân mình trong toàn bộ sự tồn tại, cái có đó lan toả bao quanh tất cả chúng ta nhưng không thấy được đối với chúng ta bởi vì chúng ta cũng có đó trong nó.

 

Từ "Nhịp đập của Tuyệt đối"

 
 
 
 

Bài  mới nhất

Bài  xem nhiều

Đăng  nhập