Bạn đang ở: Trang chủ Trích đoạn Nhận biết và chứng ngộ Các khái niệm trong cuộc sống Ảo vọng - maya
 
 
Các khái niệm trong cuộc sống

Ảo vọng - maya

Zhuangzi's Perspective in Neil Gaiman's short story: 'Troll Bridge ...

 

“Ảo vọng lừa dối, mầu sắc bao quanh, ngay cả cái phân chia được cũng là không phân chia được.”

 

Đây là kĩ thuật hiếm hoi, kĩ thuật không được dùng mấy, nhưng một trong những thầy giáo vĩ đại nhất ở Ấn Độ, Shankara, đã dùng nó, và Shankara đã đặt toàn thể triết lí của ông ấy trên kĩ thuật này. Bạn biết triết lí của ông ấy về maya - ảo vọng. Shankara nói mọi thứ đều là ảo vọng. Bất kì cái gì bạn đang thấy, nghe, cảm, tất cả là ảo vọng. Nó không phải là thực vì cái thực không thể được tiếp xúc bởi giác quan. Bạn đang nghe tôi và tôi đang thấy bạn nghe tôi: nó có thể chỉ là mơ, và không có cách nào phán xét liệu nó là mơ hay không. Tôi có thể chỉ là việc mơ mà bạn đang ở đây nghe tôi. Làm sao tôi biết rằng đây là thực và không là mơ? Không có cách nào.

Trang Tử tương truyền đã nói rằng một đêm ông ấy đã mơ rằng ông ấy đã trở thành bướm. Đến sáng ông ấy rất buồn - và ông ấy không phải là người có nỗi buồn, ông ấy không bao giờ được biết tới là buồn. Đệ tử của ông ấy tụ tập lại và nói, "Thưa thầy Trang Tử, sao thầy buồn thế?"

Trang Tử nói, "Vì mơ đấy."

Các đệ tử cười và nói, "Vì mơ mà thầy buồn - thầy bao giờ cũng dạy chúng tôi không buồn cho dù toàn thế giới gây cho thầy buồn đó sao? Và chỉ một giấc mơ đã gây cho thầy buồn vậy sao? Thầy đang nói về cái gì vậy?"

Trang Tử nói, "Nó là giấc mơ tới mức nó làm cho ta lẫn lộn rất, rất sâu sắc, buồn, khổ. Ta mơ trong giấc mơ rằng ta đã trở thành bướm."

Các đệ tử nói, "Cái gì gây phân vân thế trong nó?"

Trang Tử nói, "Bây giờ đây là phân vân: nếu Trang Tử có thể mơ rằng ông ấy có thể trở thành bướm, tại sao không có điều ngược lại? Bướm có thể mơ rằng nó đã trở thành Trang Tử. Cho nên bây giờ ta bị rối. Cái gì là đúng và cái gì là sai? Cái gì là thực và cái gì là không thực? Đấy là Trang Tử đã mơ trở thành bướm hay bướm giờ đã đi vào giấc ngủ và mơ rằng nó đã trở thành Trang Tử? Nếu điều này là có thể, thế thì điều kia cũng là có thể." Và tương truyền rằng Trang Tử không bao giờ có thể vượt qua được thách đố này. Điều này vẫn còn cho cả đời ông ấy.

Làm sao quyết định được rằng tôi không trong mơ đang nói với các bạn? Làm sao quyết định được rằng bạn không mơ việc tôi đang nói? Với các giác quan không quyết định nào là có thể, vì trong khi mơ, giấc mơ có vẻ thực - thực như bất kì cái gì. Khi bạn mơ, bạn bao giờ cũng cảm thấy nó là thực. Khi mơ có thể được cảm thấy như là thực, tại sao thực tại không được cảm thấy như là mơ?

Shankara nói với các giác quan không có khả năng biết liệu vật đang đương đầu với bạn là thực hay không thực. Và nếu không có khả năng nào để biết liệu nó là thực hay không thực, Shankara gọi nó là maya: nó là ảo vọng. Ảo vọng không ngụ ý không thực. Ảo vọng ngụ ý không có khả năng nào để quyết định liệu nó là thực hay không thực - nhớ điều này.

Trong các ngôn ngữ phương Tây, maya đã được dịch rất sai, và nó cho cảm giác theo thuật ngữ phương Tây rằng "ảo vọng" nghĩa là "không thực." Nó không phải vậy! "Ảo vọng" nghĩa là không có khả năng nào để quyết định liệu một vật là thực hay không thực. Sự lẫn lộn này là maya.

Toàn thế giới này là maya, sự lẫn lộn. Bạn không thể quyết định được; bạn không thể quyết định được về nó. Nó bao giờ cũng trốn khỏi bạn, bao giờ cũng thay đổi, biến thành cái gì đó khác. Nó là thứ tưởng tượng, tựa mơ. Kĩ thuật này liên quan với triết lí này. "Ảo vọng lừa dối" hay, cái lừa dối là ảo vọng - "mầu sắc bao quanh, ngay cả cái phân chia được cũng là không phân chia được." Trong thế giới này của ảo vọng không cái gì là chắc chắn. Toàn thể thế giới này giống như cầu vồng. Chúng dường như có đó, nhưng chúng không có đó. Nếu bạn ở xa xôi chúng có đó, nhưng nếu bạn lại gần hơn chúng tan biến đi. Bạn tới càng gần, chúng càng không hiện hữu. Nếu bạn đạt tới điểm mà bạn nhìn thấy cầu vồng, nó không còn đó.

Toàn thế giới là giống như mầu sắc cầu vồng, và nó là vậy. Khi bạn ở xa xôi mọi thứ là hi vọng; khi bạn tới gần hơn hi vọng này biến mất. Và khi bạn đạt tới mục đích, chỉ tro có đó - chỉ cầu vồng chết. Mầu sắc đã biến mất, và mọi thứ như chúng đã xuất hiện lại không hiện hữu. Như bạn cảm thấy chúng đáng là vậy, chúng không là vậy.

"Ngay cả cái phân chia được cũng là không phân chia được." Toàn thể toán học của bạn, toàn thể hệ thống tính toán của bạn, mọi quan niệm của bạn, mọi triết lí của bạn, chỉ trở thành vô tích sự. Nếu bạn cố hiểu ảo tưởng này, chính nỗ lực của bạn làm bạn lẫn lộn hơn. Không cái gì chắc chắn ở đó; mọi thứ là bất định - một luồng, luồng thay đổi, không có khả năng nào cho bạn quyết định liệu cái này hay cái kia là thực hay giả. Cái gì sẽ xảy ra? Nếu bạn lấy thái độ này, thái độ rằng mọi thứ mà không thể được quyết định đều là ảo vọng, bạn sẽ tự động, tự phát quay về bản thân bạn. Thế thì điểm duy nhất nơi bạn có trung tâm là trong sự hiện hữu riêng của bạn. Cái đó là chắc chắn.

Cố hiểu điều này: tôi có thể mơ trong đêm rằng tôi đã trở thành bướm, và tôi không thể quyết định được trong mơ đó liệu đây là thực hay không thực. Đến sáng tôi có thể phân vân như Trang Tử liệu thay vì thế bướm có thể đã mơ thì sao. Đây là hai giấc mơ, và không có cách nào so sánh cái nào là thực và cái nào là không thực.

Nhưng Trang Tử bỏ lỡ một điều - người mơ. Ông ấy đang nghĩ chỉ về giấc mơ, so sánh các giấc mơ và bỏ lỡ người mơ - người mơ rằng Trang Tử đã trở thành bướm, người đang nghĩ rằng nó có thể là điều đảo lại: rằng bướm đang mơ rằng nó đã trở thành Trang Tử. Ai là người quan sát này? Ai đã ngủ và giờ thức? Bạn có thể không thực, bạn có thể là việc mơ về tôi, nhưng "tôi" không thể là mơ cho bản thân tôi, vì ngay cả để giấc mơ tồn tại người mơ thực được cần tới. Ngay cả với giấc mơ giả người mơ thực được cần tới. Ngay cả giấc mơ cũng không thể tồn tại mà không có người mơ thực. Cho nên quên mơ đi. Kĩ thuật này nói quên mơ đi. Toàn thế giới là ảo vọng, bạn không là ảo vọng. Cho nên đừng đi theo thế giới, không có khả năng nào để thu lấy chắc chắn ở đó. Và bây giờ điều này dường như được chứng minh bởi nghiên cứu khoa học.

Trong ba thế kỉ qua khoa học đã là chắc chắn, và Shankara có vẻ chỉ là một trí tuệ triết lí, thơ ca. Trong ba thế kỉ khoa học đã là chắc chắn, nhưng bây giờ, trong hai thập kỉ cuối này, khoa học đã trở thành không chắc chắn. Bây giờ các nhà khoa học lớn nhất chẳng nói gì về chắc chắn cả, và với vật chất chúng ta sẽ không bao giờ chắc chắn. Mọi thứ đã trở thành bất định. Mọi thứ có vẻ giống như luồng chảy, thay đổi. Chỉ dáng vẻ có vẻ chắc chắn. Bạn càng đi sâu, mọi thứ càng trở thành không chắc chắn, bất định. Shankara nói, và mật tông bao giờ cũng nói, rằng thế giới là ảo vọng. Ngay cả trước khi Shankara được sinh ra, mật tông đã thuyết giảng một kĩ thuật - rằng toàn thế giới là ảo vọng, cho nên nghĩ về nó như mơ đi. Nếu bạn có thể nghĩ về nó như mơ - và nếu bạn nghĩ ngay lập tức, bạn sẽ đi tới nhận ra nó như mơ - thế thì toàn thể hội tụ ý thức của bạn sẽ quay vào bên trong, vì có thôi thúc sâu để tìm ra chân lí, cái thực.

Nếu toàn thế giới là không thực, thế thì không có chỗ trú ngụ trong nó. Thế thì bạn đang di chuyển theo, đang đi theo cái bóng, và phí thời gian và cuộc sống và năng lượng. Thế thì chuyển vào trong đi. Một điều là chắc chắn: "Tôi hiện hữu." Cho dù toàn thế giới là ảo vọng, một điều là chắc chắn: có ai đó người biết điều này là ảo vọng. Tri thức có thể là ảo vọng, cái được biết có thể là ảo vọng, nhưng người biết không thể là ảo vọng. Đây là điều chắc chắn duy nhất, tảng đá duy nhất mà bạn có thể đứng trên nó.

Kĩ thuật này nói nhìn vào thế giới đi: nó là mơ, ảo vọng, và không cái gì dường như nó xuất hiện. Nó chỉ là cầu vồng. Đi sâu vào trong việc cảm này đi. Bạn sẽ bị ném về bản thân bạn. Với việc đi tới đó về cái ngã riêng của người ta, bạn đi tới chân lí chắc chắn, tới cái gì đó mà không thể hoài nghi được, cái là tuyệt đối.

Khoa học không bao giờ có thể là tuyệt đối. Nó sẽ là tương đối. Chỉ tôn giáo mới có thể là tuyệt đối vì nó tìm kiếm không phải là mơ, nó tìm kiếm người mơ; không phải tìm cái được quan sát, mà tìm người quan sát, người thấy, người là nhận biết.

 

Từ “Vigyan Bhairav Mật tông - tập 2”

 
 
 
 

Bài  mới nhất

Bài  xem nhiều

Đăng  nhập