Bạn đang ở: Trang chủ Trích đoạn Nhận biết và chứng ngộ Các khái niệm trong cuộc sống Kiểu trí tuệ và kiểu cảm xúc
 
 
Các khái niệm trong cuộc sống

Kiểu trí tuệ và kiểu cảm xúc

 Image result for intellect and emotion

Tôi cảm thấy rằng tôi không là kiểu người cảm hoàn toàn, cũng không là kiểu trí tuệ. Tôi là kiểu trộn lẫn. Tôi có nên làm hai kiểu kĩ thuật khác nhau thay phiên được không? Xin thầy hướng dẫn.

 

Đây là câu hỏi có ý nghĩa. Nhiều điều sẽ phải được hiểu. Một: bất kì khi nào bạn cảm thấy rằng bạn không là kiểu trí tuệ không là kiểu cảm xúc, biết rõ rằng bạn thuộc vào kiểu trí tuệ vì lẫn lộn là một phần của nó. Kiểu cảm xúc không bao giờ bị lẫn lộn. Người thuộc vào kiểu cảm xúc sẽ không cảm thấy lẫn lộn thế. Cảm xúc bao giờ cũng là toàn bộ và toàn thể, trí tuệ bao giờ cũng bị phân mảnh, bị phân chia, bị lẫn lộn. Đó là chính bản chất của trí tuệ. Tại sao? Vì trí tuệ phụ thuộc vào hoài nghi và cảm xúc phụ thuộc vào đức tín. Bất kì khi nào hoài nghi có, phân chia sẽ có, và hoài nghi không bao giờ có thể là toàn bộ. Làm sao nó có thể vậy được? Chính bản chất của hoài nghi là việc hoài nghi. Nó không bao giờ có thể là toàn bộ! Bạn không thể hoài nghi một thứ một cách toàn bộ được. Nếu bạn hoài nghi một thứ một cách toàn bộ, nó trở thành đức tín.

Hoài nghi bao giờ cũng lẫn lộn, và về căn bản, khi bạn hoài nghi, bạn cũng hoài nghi việc hoài nghi của bạn. Bạn không thể chắc chắn về nó được. Tâm trí hoài nghi thậm chí không thể chắc chắn về hoài nghi. Cho nên các tầng lẫn lộn sẽ có đó, và từng tầng sẽ dựa trên tầng khác của hoài nghi và lẫn lộn.

Kiểu trí tuệ bao giờ cũng cảm theo cách này. Việc cảm bao giờ cũng sẽ có đó rằng "Mình không ở đâu cả, mình không thuộc vào bất kì chỗ nào," hay "Đôi khi mình ở đây và đôi khi ở kia, đôi khi cái này và đôi khi cái nọ." Nhưng kiểu cảm xúc thoải mái với bản thân người ta. Vì tin cậy là cơ sở, cảm xúc không bị phân chia, nó là toàn thể, không phân chia được. Cho nên nếu bạn có bất kì hoài nghi nào, nếu bạn không thể cảm thấy chắc chắn về bạn thuộc vào kiểu nào, biết rõ bạn thuộc về kiểu trí tuệ. Thế thì thực hành các kĩ thuật được ngụ ý dành cho kiểu trí tuệ đi. Nếu bạn không cảm thấy bất kì lẫn lộn nào, chỉ thế thì bạn mới thuộc về kiểu cảm xúc, kiểu cảm.

Chẳng hạn, Ramakrishna: ông ấy có kiểu cảm. Bạn không thể tạo ra hoài nghi trong ông ấy; điều đó là không thể được, vì hoài nghi có thể được tạo ra chỉ khi về căn bản hoài nghi đã tồn tại. Không ai có thể tạo ra hoài nghi trong bạn nếu nó đã không được ẩn kín ở đó. Người khác chỉ có thể giúp cho nó đi ra, họ không thể tạo ra được nó. Đức tín cũng không thể được tạo ra. Điều đó nữa người khác có thể giúp để làm biểu lộ, để làm nó đi ra.

Kiểu cơ bản của bạn không thể bị thay đổi, cho nên điều rất bản chất là biết kiểu cơ bản của bạn - vì nếu bạn làm cái gì đó mà không phù hợp với bạn, không khớp với bạn, bạn đang làm phí thời gian và năng lượng của bạn. Và bạn sẽ bị ngày càng lẫn lộn hơn vì nỗ lực sai của bạn. Hoài nghi không thể được tạo ra trong bạn, mà đức tín cũng không thể được tạo ra. Bạn đã có hạt mầm của hoặc cái nọ hoặc cái kia. Nếu bạn có hoài nghi, thế thì tốt hơn cả là đừng nghĩ về đức tín chút nào, vì điều đó sẽ là lừa dối và đạo đức giả. Nếu bạn có hoài nghi, đừng sợ - ngay cả hoài nghi cũng có thể dẫn tới điều thiêng liêng. Bạn phải dùng nó.

Tôi sẽ lặp lại, ngay cả hoài nghi cũng có thể dẫn tới điều thiêng liêng - vì nếu hoài nghi của bạn có thể phá huỷ điều thiêng liêng, thế thì nó là mạnh hơn, quyền năng hơn điều thiêng liêng. Ngay cả hoài nghi cũng có thể được dùng, nó có thể được làm thành kĩ thuật. Nhưng đừng lừa dối. Có những người liên tục giảng rằng nếu bạn có hoài nghi, bạn không bao giờ có thể đạt tới điều thiêng liêng. Vậy phải làm gì? Thế thì bạn phải ép buộc nó chảy ngầm, đè nén nó, che giấu nó, tạo ra niềm tin giả. Nhưng điều đó sẽ chỉ trên bề mặt, nó sẽ không bao giờ chạm tới linh hồn bạn. Sâu bên dưới bạn sẽ vẫn còn trong hoài nghi, và chỉ trên bề mặt mẽ ngoài sẽ được tạo ra từ niềm tin.

Đó là khác biệt giữa đức tín và niềm tin. Niềm tin bao giờ cũng là giả. Đức tín là phẩm chất; niềm tin là khái niệm. Đức tín là phẩm chất của tâm trí bạn; niềm tin chỉ là được thu nhận. Cho nên những người có hoài nghi và sợ nó, họ bám lấy niềm tin; họ nói, "Tôi tin," nhưng họ không có đức tín. Sâu bên dưới họ biết hoài nghi của họ. Họ bao giờ cũng sợ nó. Nếu bạn chạm vào, phê phán niềm tin của họ, họ sẽ lập tức nổi giận. Tại sao? Tại sao có giận này, phát cáu này? Họ không bị chọc giận bởi bạn, họ bị chọc giận bởi hoài nghi riêng của họ, điều bạn đang giúp khơi ra. Nếu một người của đức tín có đó, bạn có thể phê phán người đó và người đó sẽ không nổi giận, vì bạn không thể phá huỷ được đức tín.

Một Ramakrishna là kiểu này, hay một Chaitanya hay một Meera - họ là kiểu cảm. Một trong những tâm trí đẹp nhất của Bengal, Keshav Chandra, đi tới gặp Ramakrishna. Ông ấy tới không chỉ để gặp ông này, mà để đánh bại ông này, vì Ramakrishna chỉ là người thất học, không phải là học giả chút nào. Còn Keshav Chandra là một trong những tâm trí vĩ đại nhất đã từng được sinh ra trên mảnh đất Ấn Độ, một trong những nhà trí thức logic, sắc sảo nhất. Điều chắc chắn là Ramakrishna sẽ bị thất bại. Khi Keshav Chandra tới, mọi nhà trí thức ở Calcutta tụ tập lại tại Dakshineshwar chỉ để xem Ramakrishna bị thất bại. Keshav Chandra bắt đầu tranh biện, nhưng ông ấy chắc phải đã cảm thấy rất vụng về vì Ramakrishna thích thú luận cứ của ông ấy lắm - thực ra, quá nhiều. Khi ông ấy đề xuất luận cứ nào đó chống lại Thượng đế, Ramakrishna bắt đầu nhảy nhót, múa may.

Ông ấy cảm thấy rất vụng về, cho nên ông ấy nói, "Ông làm gì vậy? Ông phải trả lời luận cứ của tôi chứ." Ramakrishna tương truyền đã nói, "Bằng việc nhìn ông, đức tín của tôi được làm mạnh thêm. Một trí tuệ như thế là không thể được nếu không có Thượng đế." Đó là cách kiểu cảm nhìn vào mọi thứ. "Và tôi đoán," Ramakrishna nói, "rằng sớm hay muộn ông sẽ là người sùng kính lớn hơn tôi vì ông có tâm trí lớn hơn. Với tâm trí như vậy, làm sao ông có thể tranh đấu với điều thiêng liêng được? Với tâm trí sắc sảo như vậy? Ngay cả kẻ ngu, kẻ ngốc như tôi, mà còn đạt tới. Làm sao ông có thể còn thế mà không đạt tới?"

Ông ấy không giận, không tranh biện, nhưng ông ấy đã đánh bại Keshav Chandra. Keshav Chandra chạm chân ông ấy và ông này nói, "Ông là người hữu thần đầu tiên tôi đã gặp mà với người đó thì luận cứ là vô tích sự. Nhìn vào mắt ông, nhìn vào ông và cách ông đã cư xử với tôi, đây là thoáng nhìn đầu tiên cho tôi rằng điều thiêng liêng là có thể có. Ông là bằng chứng mà không cần bất kì chứng minh nào." Ramakrishna trở thành bằng chứng.

Kiểu trí tuệ phải tiến hành qua hoài nghi. Đừng áp đặt bất kì niềm tin nào lên bản thân bạn; điều đó sẽ là tự lừa dối bản thân bạn. Bạn không thể lừa dối được bất kì người nào khác, bạn chỉ có thể lừa được bản thân bạn. Đừng áp đặt; là đích thực đi. Nếu hoài nghi là bản tính của bạn, thế thì tiến hành qua hoài nghi. Hoài nghi nhiều nhất có thể được, và không chọn bất kì kĩ thuật nào dựa trên đức tín - cái đó không dành cho bạn. Chọn kĩ thuật nào đó mà là thực nghiệm một cách khoa học. Không cần tin.

Có hai kiểu phương pháp. Một là thực nghiệm. Bạn không được bảo phải tin, bạn được bảo phải làm nó, và hậu quả sẽ là niềm tin, đức tín. Nhà khoa học không thể tin được. Ông ấy có thể lấy giả thuyết để làm việc, để thực nghiệm, và nếu thực nghiệm chứng tỏ đúng, nếu thực nghiệm chứng minh rằng giả thuyết là đúng, thế thì ông ấy đạt tới kết luận. Đức tín được đạt tới qua thực nghiệm. Cho nên có những kĩ thuật trong một trăm mười hai kĩ thuật này mà không yêu cầu bất kì đức tín nào về phần bạn.

Đó là lí do tại sao Mahavir, Phật, họ là kiểu trí tuệ, cũng như Ramakrishna và Chaitanya là kiểu cảm. Vì điều này Phật nói rằng không có nhu cầu tin vào Thượng đế; không có Thượng đế. Ông ấy nói, "Làm điều ta nói, đừng tin vào ta. Thực nghiệm với điều ta nói, và nếu kinh nghiệm của ông chứng minh nó đúng thế thì ông có thể tin vào nó."

Phật nói, "Đừng tin vào ta, đừng tin vào điều ta nói. Đừng tin vào cái gì đó vì ta đã nói nó. Thực nghiệm với nó đi, trải qua nó đi, và chừng nào ông chưa đạt tới kết luận riêng của ông, vẫn còn trong hoài nghi đi. Kinh nghiệm riêng của ông sẽ trở thành đức tín của ông."

Mahavir nói, "Không cần tin vào bất kì người nào - thậm chí không tin vào thầy. Chỉ làm kĩ thuật."

Khoa học không bao giờ nói hãy tin. Nó nói, làm thực nghiệm, đi tới phòng thí nghiệm. Điều này dành cho kiểu trí tuệ. Đừng thử đức tín trước khi bạn làm thực nghiệm. Bạn không thể thử nó được - bạn sẽ làm sai mọi thứ. Là thực lên bản thân bạn. Vẫn còn là thực và đích thực.

Đôi khi chuyện xảy ra là ngay cả người vô thần đã đạt tới điều thiêng liêng vì tìm thấy chân lí của họ về bản thân họ. Mahavir là người vô thần; ông ấy không tin vào Thượng đế. Phật là người vô thần, ông ấy không tin vào bất kì Thượng đế nào. Cho nên phép màu xảy ra với Phật. Người ta nói về ông ấy rằng ông ấy là người vô thượng đế nhất và người như thượng đế nhất. Cả hai - vô thượng đế và như thượng đế. Ông ấy tuyệt đối là trí tuệ, nhưng ông ấy đã đạt tới bởi vì ông ấy không bao giờ tự lừa mình, ông ấy liên tục làm các thực nghiệm. Trong sáu năm liên tục ông ấy đã làm thực nghiệm này và khác, và ông ấy đã không tin. Chừng nào cái gì đó chưa được chứng minh là đúng bởi trải nghiệm, ông ấy sẽ không tin vào nó. Cho nên ông ấy sẽ làm cái gì đó, và nếu không cái gì xảy ra, ông ấy sẽ bỏ nó.

Một hôm ông ấy đã đạt tới. Chỉ bởi hoài nghi và hoài nghi và hoài nghi, thực nghiệm, một điểm tới... một điểm tới khi không cái gì còn lại để bị hoài nghi. Không có bất kì đối thể nào, hoài nghi sụp đổ. Không có đối thể cho hoài nghi bây giờ. Ông ấy đã hoài nghi mọi thứ, và ngay cả hoài nghi đã trở thành vô tích sự. Hoài nghi rơi rụng đi, và trong việc rơi rụng đó ông ấy đã nhận ra. Thế thì ông ấy đã nhận ra rằng hoài nghi không phải là điều thực: thay vì thế, người hoài nghi hiện hữu, và bạn không thể hoài nghi người hoài nghi. Người hoài nghi có đó để nói, "Không, điều này là không đúng."

Điều này có thể không đúng, điều này có thể đúng, nhưng người đang nói rằng điều này là không đúng hay điều này là đúng là ai vậy? Nguồn của việc nói đó là đúng, là thực. Bạn có thể nói không có Thượng đế, nhưng bạn không thể nói, "Tôi không có," vì khoảnh khắc bạn nói "Tôi không có," bạn đã chấp nhận bản thân bạn rồi. Ai làm ra phát biểu này? Bạn không thể phủ nhận được bản thân bạn mà không đồng thời thừa nhận bản thân bạn. Điều đó là không thể được.

Ngay cả để phủ nhận bạn phải có đó. Bạn không thể nói với ai đó, khách nào đó đang gõ ngoài cửa, rằng "Tôi không ở trong nhà đâu." Làm sao bạn có thể nói được điều này? Điều này là ngớ ngẩn, vì việc nói của bạn rằng “Tôi không ở trong nhà đâu,” chứng minh rằng bạn ở đó.

Phật đã hoài nghi mọi thứ, nhưng ông ấy không thể hoài nghi được bản thân ông ấy. Khi mọi thứ bị hoài nghi và trở thành vô dụng, chung cuộc ông ấy bị ném về bản thân ông ấy. Và ở đó, hoài nghi là không thể được, cho nên hoài nghi sụp đổ. Đột nhiên ông ấy được thức tỉnh tới thực tại riêng của ông ấy, tới cội nguồn ý thức của ông ấy, chính nền tảng ý thức. Cho nên ông ấy là vô thượng đế, nhưng ông ấy đã trở thành như thượng đế. Thực sự, trên thế gian này một người như thượng đế hơn chưa bao giờ bước đi, nhưng bản năng của ông ấy là trí tuệ.

Cả hai kiểu kĩ thuật này đều có đó. Nếu bạn cảm thấy bạn thuộc kiểu trí tuệ, bị lẫn lộn, hoài nghi, đừng thử kĩ thuật đức tín, chúng không dành cho bạn. Mọi kĩ thuật không phải dành cho mọi người. Nếu bạn có đức tín, không cần thử bất kì phương pháp nào khác - không cần! Nếu bạn có đức tín, thế thì thử những phương pháp này, điều yêu cầu đức tín như giả định có trước. Nhưng là đích thực; điều đó là cơ bản. Điều đó là điều rất bản chất cần liên tục nhớ.

Rất dễ lừa dối - rất dễ lừa dối, vì chúng ta bắt chước. Bạn có thể bắt đầu bắt chước Ramakrishna mà không biết rằng bạn không thuộc kiểu đó. Nếu bạn bắt chước, bạn sẽ là việc bắt chước; không cái thực nào sẽ xảy ra cho bạn. Bạn có thể bắt chước Phật. Điều này đang xảy ra mọi ngày vì chúng ta được sinh vào các tôn giáo. Vì điều đó, nhiều điều vô nghĩa vẫn tiếp tục. Bạn không thể được sinh ra trong một tôn giáo: bạn phải chọn. Tôn giáo chẳng liên quan gì tới máu, xương, sinh - không cái gì!

Ai đó được sinh ra là phật tử. Người đó có thể là kiểu cảm, nhưng người đó sẽ đi theo Phật. Thế thì cả đời người đó sẽ bị phía hoài. Ai đó được sinh ra có kiểu trí tuệ. Người đó có thể được sinh là người Mô ha mét giáo hay người đó có thể được sinh trong giáo phái sùng kính. Đời người đó sẽ bị phí hoài và người đó sẽ trở thành giả. Toàn thế giới là phi tôn giáo vì tôn giáo được liên kết ngu xuẩn với việc sinh. Không có mối quan hệ chút nào. Bạn phải chọn một cách có ý thức, vì đầu tiên bạn phải hiểu kiểu người của bạn và thế rồi bạn phải chọn. Thế giới sẽ có tính tôn giáo sâu sắc vào ngày chúng ta cho phép mọi người chọn tôn giáo, phương pháp, kĩ thuật, con đường của mình.

Nhưng tôn giáo đã trở thành có tổ chức, có tổ chức về chính trị. Đó là lí do tại sao khoảnh khắc đứa trẻ được sinh ra chúng ta áp đặt tôn giáo lên nó, chúng ta ước định nó vào một tôn giáo. Bố mẹ sợ rằng nó có thể chuyển sang tổ chức khác. Trước khi nó trở nên có ý thức nó phải bị phá huỷ, bị làm què quặt, bị áp đặt. Trước khi nó trở nên có ý thức và có thể nghĩ về mọi thứ, tâm trí của nó phải bị ước định để cho nó không thể nghĩ một cách tự do. Bạn không thể nghĩ một cách tự do vì bất kì cái gì bạn nghĩ đều đã được tiền ước định.

Tôi đã đọc Bertrand Russell. Ông ấy nói, "Về mặt trí tuệ, tôi quan niệm Phật vĩ đại hơn Jesus. Nhưng sâu bên dưới trong tâm tôi, điều đó là không thể được: Jesus là vĩ đại hơn Phật. Nhiều nhất, nếu tôi ép buộc bản thân tôi, thế thì tôi sẽ để họ song song, ngang bằng. Về mặt trí tuệ, tôi cảm thấy Phật là người khổng lồ. Jesus không là gì trước ông ấy."

Tại sao có việc cảm này? Vì Bertrand Russell bản thân ông ấy là kiểu trí tuệ, cho nên Phật có hấp dẫn với ông ấy. Jesus không có hấp dẫn. Nhưng tâm trí đã bị ước định trong Ki tô giáo. Điều này là không thực vì những so sánh này là vô nghĩa, chúng đơn giản biểu lộ cái gì đó về Bertrand Russell - không về Phật không về Jesus, vì không so sánh nào là có thể được. Với ai đó thuộc kiểu cảm, Jesus sẽ có vẻ vĩ đại hơn Phật. Nhưng nếu người đó là Phật tử, nếu người đó được sinh ra là Phật tử điều đó sẽ là khó. Tâm trí riêng của người đó sẽ cảm thấy không thoải mái nếu người đó nghĩ rằng ai đó là vĩ đại hơn Phật. Điều đó là khó, không thể được theo cách nào đó, vì bất kì cái gì bạn nghĩ đều đã được nạp vào trong bạn - nó đã được nạp vào rồi.

Tâm trí bạn là cái gì đó giống như máy tính. Thông tin đã được nạp vào, đánh giá đã được nạp vào. Bạn đã dựa trên những quan niệm, truyền thống không có nghĩa. Bạn không thể vứt chúng đi một cách dễ dàng; đó là lí do tại sao tôn giáo chỉ là lời. Rất ít người có thể trở nên có tính tôn giáo, vì rất ít người có thể nổi dậy chống lại việc ước định riêng của họ. Chỉ một tâm trí cách mạng mới có thể trở nên có tính tôn giáo - một tâm trí có thể nhìn sự vật, các sự kiện của nó, và thế rồi quyết định cần làm gì.

Nhưng cảm thấy kiểu của bạn đi, cố cảm thấy kiểu của bạn. Nó không khó. Điều thứ nhất: nếu bạn cảm thấy bị lẫn lộn, bạn là kiểu trí tuệ. Nếu bạn cảm thấy chắc chắn, tin cậy, thế thì tiến hành bằng những kĩ thuật khác yêu cầu tin cậy là điều cơ bản. Và thứ hai, nhớ, không bao giờ làm cả hai kĩ thuật này. Điều đó sẽ tạo ra nhiều lẫn lộn hơn trong bạn. Không cái gì sai; cả hai đều đúng; Ramakrishna là đúng, Phật là đúng. Nhớ một điều: trong thế giới này, nhiều thứ có thể dẫn bạn tới chân lí - nhiều con đường. Không có độc quyền. Mọi con đường ngược nhau, những con đường tuyệt đối ngược nhau, có thể dẫn bạn tới cùng điểm.

Không có “một” con đường. Ngược lại, nếu bạn đi sâu và nhận ra, bạn sẽ đi tới biết rằng có nhiều con đường như có nhiều lữ khách, vì từng cá nhân đều phải tiến lên từ điểm người đó đang đứng. Người đó không thể dùng con đường làm sẵn. Về căn bản, bạn tạo ra con đường của bạn bằng chuyển động của bạn. Không có đường làm sẵn có đó, không có xa lộ được làm sẵn. Nhưng mọi tôn giáo đều cố buộc bạn đi theo ý tưởng này rằng con đường là sẵn sàng và bạn chỉ phải đi trên nó. Điều đó là sai. Việc tìm kiếm bên trong này giống bầu trời nhiều hơn mặt đất.

Chim bay: nó sẽ không để lại dấu chân nào trên trời. Trời vẫn còn là chân không. Chim đã bay đi rồi - nó đã không để lại bất kì dấu chân nào. Không chim nào có thể bay theo dấu chân của nó; trời bao giờ cũng trống rỗng. Chim khác, bất kì con chim nào phải bay, sẽ tạo ra con đường riêng của nó.

Tâm thức giống như trời, không như đất. Một Mahavir di chuyển, một Phật di chuyển, một Meera di chuyển, một Mohammed di chuyển... Bạn có thể thấy chuyển động của họ, bạn có thể thấy thành tựu của họ, nhưng khoảnh khắc họ đi qua, con đường biến mất. Bạn không thể đi theo, như bóng, bạn không thể bắt chước. Bạn phải tìm ra con đường riêng của bạn.

Trước hết nghĩ về kiểu của bạn và thế rồi chọn phương pháp. Trong một trăm mười hai phương pháp này, nhiều phương pháp dành cho kiểu trí tuệ, nhiều phương pháp dành cho kiểu cảm xúc. Nhưng đừng nghĩ rằng vì bạn là kiểu trộn lẫn bạn phải đi theo cả hai. Điều đó sẽ tạo ra nhiều lẫn lộn hơn, và bạn sẽ bị phân chia sâu tới mức bạn thậm chí có thể phát điên, tinh thần phân liệt; bạn có thể trở nên chia chẻ. Đừng làm điều đó.

 

Từ “Vigyan Bhairav Mật tông - tập 2”

 
 
 
 

Bài  mới nhất

Bài  xem nhiều

Đăng  nhập